Duong Lam Anh

Những giai điệu đẹp giờ ở đâu?

   Huế những ngày cuối năm mưa lăn tăn, ướt át và lạnh lẽo, rất phù hợp với những đĩa nhạc cổ điển réo rắt. Bỗng nhớ đến một câu hỏi từ lâu muốn nói mà chưa có dịp. Hỡi những nhạc sĩ Việt Nam đương đại, những giai điệu đẹp bây giờ nơi nao?  

   Không, tôi không hề có ý so sánh vì sự so sánh đó khập khiểng quá. Chỉ là bởi vì mới nghe lại những giai điệu quá đẹp của nhạc cổ điển khiến tôi liên tưởng mà thôi...

   Mua mới cái đĩa gốc về nghe, tôi vẫn thường có thói quen chọn ra bài hay nhất.  Có khi nghe hết cả đĩa chỉ chọn được một bài,nhưng cũng thấy an ủi vì dù sao cũng có được một bài như ý. Vậy mà thời gian sau này, trước khi mua một cái đĩa nhạc, tự nhiên lại thấy đắn đo, lò dò lên mạng nghe thử rồi mới quyết định. Giá cả một chiếc đĩa gốc hiện nay cũng không hề rẻ nếu so với mặt bằng khi mà đĩa nhái chất lượng không thua là mấy đầy rẫy trên thị trường. Nhưng thật ra, chuyện đó không phải là điều quá bận tâm với những người trót mê nhạc nhưng điều mà người ta sợ là rước về cái đĩa để rồi rơi vào cảnh vứt đi thì tiếc mà giữ lại cũng thấy phiền. Giật mình nhận ra một điều rằng rất nhiều đĩa nhạc gần đây nghe xong chẳng chọn được bài nào hết. Nói thế này chắc làm phiền lòng nhiều vị nhạc sĩ nhưng  đành tạ lỗi vì chẳng thể nói khác. Hình như ngày nay người ta quá chú trọng vào tiết tấu mà quên đi giai điệu.  Tại sao nhạc  Beatles đã cũ mà nghe vẫn hay?  Đó là vì những giai điệu tuyệt đẹp. Nếu tiết tấu, lời nhạc là phần xác thì giai điệu chính là phần hồn của bài hát. Vậy mà hình như, nhiều nhạc sĩ thời nay lại quên...

 

Thích là nghe...

Ngày cuối năm xem TV, trong một talk show, thấy chia sẻ với ý kiến của một khách mời là ca sĩ nhân nhắc đến chuyện ầm ỉ năm rồi, đó là những"thảm họa âm nhạc."

Gần đây, internet đã trở nên một kênh thông tin có tốc độ lan truyền và tầm ảnh hưởng nhanh đến chóng mặt và cũng vì thế tạo điều kiện cho những sản phẩm kỹ thuật số ra đời. Mọi người ai cũng có thể ra album và phát hành album, không chính thống thì online. Và nhiều sản phẩm bị giới chuyên môn, người nghe và đặc biệt là cánh nhà báo dán nhãn"thảm họa âm nhạc."

Dạo này, giới truyền thông có vẻ như đang lạm dụng hơi thái quá từ ngữ của người khác, những câu chữ nghe qua là biết do dịch hoặc nhại lại từ báo chí nước ngoài, vốn gốc là từ tiếng Anh, khi dịch sang tiếng Việt lại được "Hán hóa" thêm một lần nữa để tạo nên những từ, cụm từ rất "kêu" mà giới trẻ thì hào hứng, còn những người không còn trẻ thì bối rối vì không hiểu muốn nói gì. Những mỹ từ như hot boy, hot girl, bộ tứ  quyền lực, ca sĩ  nhà họ X... chẳng qua là sự rập khuôn ngôn ngữ khác và được sử dụng như trò chơi chữ của giới truyền thông. 

Trở lại cái gọi là "thảm họa âm nhạc. Thật ra, đứng ở góc độ người thưởng thức âm nhạc, những chuyện đó chẳng ảnh hưởng gì nhiều đến tôi, đơn giản vì tôi không nghe loại nhạc đó. Mà nếu có vô tình nghe thì cũng chỉ thoáng qua như nước chảy lá môn mà thôi, trôi tuột và không đọng lại chút gì. Cứ xem chúng như là những âm thanh thường tình của cuộc sống mà hàng ngày ai cũng có nghe, dù muốn dù không. Cuộc sống vốn muôn màu và sở thích hay gout nghệ thuật của công chúng thì vô cùng đa dạng. Đi tranh cãi về taste nghệ thuật thì xem ra lãng xẹt, "One man meat is  another man's poison." Nghệ thuật có quy luật đào thải riêng của nó và cứ để cho chính quy luật đó điều chỉnh; những gì lố bịch sẽ tự nhiên mà biến mất. Chỉ có nghệ thuật đích thực mới tồn tại với thời gian mà thôi. Điều mà chúng ta phải làm là, thay vì lên án hay kết tội... thì mọi người hãy chung tay hình thành một tư duy nghệ thuật cho giới trẻ. Nghệ sĩ thì tạo ra những tác phẩm thật sự có giá trị, các nhà giáo dục và phụ huynh thì nên coi trọng việc giáo dục thẩm mỹ cho thế hệ trẻ ngay từ lúc mới chào đời, trước hết là trong gia đình, rồi đến nhà trường và những nơi công cộng và rồi những "thảm họa âm nhạc", nếu có, sẽ tự nhiên mà biến mất. Việc những sản phẩm như thế xuất hiện ngày càng nhiều trong thời gian gần đây chẳng phải tự nhiên mà có. Phải chăng vì trong một thời gian dài, chúng ta, trong đó có những nhà giáo dục và các bậc phụ huynh, lơ là việc dạy cách hưởng thụ nghệ thuật cho trẻ con. Ở Việt Nam, hiếm khi thấy phụ huynh đưa con nhỏ đến viện bảo tàng hoặc các phòng tranh để chúng làm quen với nghệ thuật, hiếm khi những nơi công cộng mở nhạc cổ điển, việc giáo dục thẩm mỹ trong nhà trường thì khá qua loa...

Một chuyện khác, trong giới nghệ sĩ nói riêng, và suy rộng ra trong mọi giới, thường xảy ra trường hợp những người được đào tạo chính thống trong các trường nghệ thuật thường lấy điều đó để "dè bỉu" những người không học chính quy. Đương nhiên tôi không phủ nhận nếu được học một cách bài bản, ca sĩ sẽ biết hát thế nào cho hay. Nhưng cũng nên hiểu rằng, nghệ thuật là một lĩnh vực đặc biệt và không phải những người không học trường lớp thì không thể hát hay và trường học cũng chẳng chẳng phải là nơi duy nhất nghệ sĩ học. Trên thế giới có biết bao nhiêu nghệ sĩ lỗi lạc không xuất thân trường lớp mà thật ra chuyện đó người nghe không quan tâm lắm đâu. Vì thế, dù chẳng quan tâm gì đến cái được gọi là thảm họa đó, vẫn rất tâm đắc với ý của ca sĩ Hà Anh Tuấn trong talk show nói trên. Sau khi nhạc sĩ Hồ Hoài Anh vừa đấm vừa xoa phát biểu theo kiểu bề trên rằng "Dù Hà Anh Tuấn không được đào tạo bài bản nhưng hát được những bài hát khó..." thì liền sau đó, có thể vô tình chỉ là một sự trùng hợp ngẫu nhiên khi ca sĩ đã "đáp trả" một cách chí lí rằng "Âm nhạc thì thích thì nghe, chứ không phải đúng mới nghe."

Trong trường hợp này, Hà Anh Tuấn nói chính xác đấy...

Sài Gòn Tạp Văn

Sài Gòn náo nhiệt đến ồn ào, Sài Gòn kẹt xe, Sài Gòn ô nhiễm... Vậy mà tôi vẫn yêu Sài Gòn, và Sài Gòn vẫn là thành phố tôi thấy háo hức mỗi khi có dịp quay lại...

Nếu nói đến Sài Gòn để hưởng thụ thiên nhiên thì chắc chẳng có gì nhiều để kể nhưng thành phố này có một sự cuốn hút mãnh liệt rất khó diễn tả bằng lời. Phải chăng vì Sài Gòn phóng khoáng, cởi mở và vị tha. Sài Gòn tiếp nhận tất cả và dung hòa tất cả. Và trên hết thảy, Sài Gòn luôn trẻ và đầy sức sống.

Cũng vì yêu mến vùng đất này mà dù không sinh ra và lớn lên ở đó, tôi đã là một trong những độc giả đầu tiên đặt mua dài hạn tờ tạp chí Saigon City Life chuyên viết về Sài Gòn. Đó cũng là lần đầu tiên Việt Nam có một cái gọi là urban magazine đúng nghĩa. Rủi thay, (và cũng không hiểu tại sao,) ấn phẩm này ngày ấy, dù khá ấn tượng và khác biệt đã không sống được lâu. Thế nhưng, những cây bút thường viết về thành phố này thì vẫn không thể vì điều đó mà ngừng viết và kết quả là bộ sách bỏ túi Sài Gòn Tạp văn ra đời (pocket book, chứ không phải book pocket như được in trong lời nói đầu của tập sách,) tập hợp những bài viết về Sài Gòn đã từng xuất hiện trên tạp chí và những bài viết khác...

Như một lẽ thường tình, khi cuộc sống ngày càng nhanh, con người ngày càng bận rộn thì thể loại tạp văn, viết ngắn, ký... lại trở nên ăn khách hơn, thời thượng hơn là những tiểu thuyết dày cộm. Và cũng dễ hiểu khi Sài Gòn là nơi thể loại này phát triển và thịnh hành hơn cả.

Bộ sách là những lát cắt  của cuộc sống đô thị. Mỗi bài viết là một góc nhìn khác nhau, một hình ảnh khác nhau, một giọng điệu khác nhau, thoạt nhìn có phần hơi rời rạc, thế nhưng đứng cùng nhau lại tạo thành một bức tranh đa sắc của Sài Gòn.  Có thể bạn đọc khó tính sẽ không tìm thấy những bài viết đủ sâu sắc và ám ảnh trong bộ sách này, có thể đọc xong là quên ngay sau đó nhưng lâu lâu lại muốn tìm đọc lại như là một phát hiện mới về Sài Gòn. Hoặc giả như bạn sắp hay đang du lịch Sài Gòn, lướt qua bộ sách này cũng là điều thú vị.

Và một điều nữa, tôi nghĩ, và mong rằng biết đâu những cuốn sách kiểu bỏ túi nho nhỏ,  gọn gàng, xinh xinh như thế này một ngày nào đó có thể đẩy lùi những chiếc điện thoại di động suốt ngày lăm lăm trên tay giới trẻ Việt ngày nay, đặc biệt ở những nơi công cộng như sân bay, nhà ga giữa những chuyến đi...

Mà nếu được vậy thì cũng tốt...

Trật đường rầy (2)

Ngày xưa, cột đèn giao thông ở dạng sơ khai là một chiếc hộp nhỏ trong đó có hai cái bảng kẻ dòng chữ "Chạy" và "Dừng lại". Mỗi khi muốn thay đổi, một anh chàng lò dò chạy ra gạt một cái que. Giao thông trên đường được điều khiển như thế trong một thời gian cho đến khi người ta nghĩ ra cách dùng tín hiệu điện xanh, đỏ, vàng và kỹ thuật để điều khiển đèn giao thông tự động như ta thấy bây giờ.

Ngày nay, thỉnh thoảng, tùy theo đợt, ở các cột đèn giao thông bỗng xuất hiện những bóng áo xanh tình nguyện, phần lớn là các thanh niên. Cứ mỗi khi đèn chuyển sang tín hiệu "đỏ dừng lại" hoặc đèn "xanh cho phép chạy" thì "tuýt" một tiếng còi, tay phất cá cờ đỏ ra hiệu.

Phải thành thật khen ngợi sự nhiệt tình của các em ấy dù trời nắng chang chang vẫn nhẫn nại đứng giúp giao thông thông suốt, nhưng sao thấy cái công việc ấy cỏ vẻ như dư thừa. Bánh xe công nghệ luôn tiến về phía trước làm cho con người bớt mất sức mà công việc lại hiệu quả hơn nhưng trong trường hợp này, có vẻ như ta đang hè nhau đẩy nó chạy thụt lùi về phía sau...

Click vào đây để đọc Trật đường rầy (1)

Eating Vegetarian Food at Park View Hotel

The hotel looks onto a park. (In fact the back does.)

The restaurant with the bucolic atmosphere

Click on each thumbnail to see its larger version.

Bánh bèo chay, simple and so fresh because it is made at order.

At the Receptionist's

Location: Park View Hotel

Ngô Quyền St.,  Huế  City

Vinh Thanh Beach in Hue

  While Thuan An Beach is becoming infamous due to the high concentration of people esp. in hot summers and too expensive services, Vinh Thanh Beach is step by step taking its place  despite the long distance from the city of Hue, 30km away. We were unlucky because the road there was being upgraded; it will be better anyway.

   Late summer. It raind almost every afternoon with thunder crashing in the sky now and then. But a schedule was a schedule. We drove to the beach with menacing grey rainny cloud above our heads. But there were swimmers in water still and we regretted we hadn't prepared for a swim...

  Impressive were the wooden boats calmly resting on the sandy beach with fishemen preparing for an early fishing catch the next morning.

  A family playing with the waves.

The sea was a little bit rough that day because of the weather and the beach was not crowded. Just perfect for us.

  

   Click on each pix to see its larger version.

This can be experience for you too. If you want to have good food on the beach, consider the weather before departure. Because we were there on a rainny day, we couldn't have fresh seafood as expected because fishermen hadn't been able to go to sea the day before. While we were enjoying seafood, it rained and rained profusely. But we all felt excited because rarely had we seen rain at the sea. Fortunate enough, the rain didn't last very long. It stopped by the time we got on the coach for home...

That's how we began another new school year.

 

  

 

Beautiful for Others

  Next to our house is a hotel whose side wall faces our lush garden. For a long time, the owner of the hotel has naively hang things like air-cons, telephone lines, and even high-voltage lines on the wall. In terms of construction laws, obvioulsy it's illegal because they interfere our space. But taking harmony the best policy, my parents didn't utter a word. When we had part of our house and the garden renovated, those things soon became a real eyesore. Visitors to my house all show their surprise, "You should do something right away. They're totally wrong."  We finally talked to the owner of the hotel about that. He promised to fix it but he didn't. Getting so fed up with negotiating with him, all I can do is grow some vines on the wall to help cover the mess.

  The other day, at lunch, my Mom asked "How did you come up with such an idea?" "I want the vine to cover those ugly things, Mom." "What if they repaint the wall?" she asked. My mother's worry is not nonsense but I don't think they will do so.

  And I suddenly recall the saying "Beautiful for others" that film director Viet Linh once mentioned in a magazine. In the recent time, new houses keep appearing day by day throughout the country and it seems that more attention is paid to the front than to the sides. While the front of the house is always carefully cared, the sides are often ignored, even unpainted. Reasons vary. But you can imagine what the city as a whole looks like if all new houses are like that.

  I remember Boston has a small area called Beacon Hill which I liked to walk whenever I had a chance just because of the beautiful red brick walls some of which are covered with evergreen ivies and window sills full of flowers in spring. On some special accasions of the year such as holidays or festivals, people even compete with each other to decorate the fronts of their houses for the inhabitants to vote for the best. It's like a routine and apparently they didn't do so just for their own sake but for the benefit of the passer-by as well.

  I got the news that Dalat City has just made a wise decision to encourage people to grow wild roses on their fences to beatify their tourist city. Anyone who wants to do so can pick up plants for free from the local authority. It's "Beautiful for others" then.

Trung Thu ngày ấy... bây giờ

   
    Có lẽ trong ký ức của mỗi người Việt, Tết Trung thu luôn là một dư vị ngọt ngào của thời thơ ấu. Ngày ấy, Trung thu giản dị lắm, một đêm tháng 8 trăng tròn,gió hiu hiu và những tiếng trống hối hả của những đám múa lân trên đường phố, những chiếc bánh trung thu hình tròn hoặc hình vuông xinh xắn hoặc bình dân hơn là chiếc bánh hình con heo mập ú dễ thương với cặp mắt đen nhánh làm từ hai hạt đậu, những chiếc đèn trái bí, đèn ú, đèn ngôi sao. Lũ trẻ đi xem múa lân thường mang những cảm xúc lẫn lộn, vừa thích, lại vừa sợ. Thích nhìn những con lân sặc sỡ sắc màu,leo trèo điệu nghệ, nhưng cũng sợ ông địa bụng to cứ phất phơ cái quạt quanh mình, tay kia đưa lên cái miệng luôn cười toe toét làm duyên. Mà cũng lạ, Trung thu là ngày lễ của con nít mà người lớn cũng vui. Người lớn thích rước đội múa lân vào nhà múa cho "vui nhà vui cửa" và tống đi những xui xẻo, treo một giải thưởng trên cao rồi xem con lân leo lên cái sào cao đớp giải và cười như con trẻ. Trong tâm hồn của đứa bé là tôi ngày ấy, chưa bao giờ có ý nghĩ, dù là thoáng qua, rằng một ngày nào đó mình lại sợ tết Trung thu...

   Vậy mà giờ đây,cảm giác ấy đôi khi cũng hiện hữu.Cứ mỗi năm đến tháng 8 âm lịch, gần lễ Trung thu là tôi lại có cảm giác sờ sợ. Đó là sợ tiếng trống đinh tai nhức óc của những đám múa lân, không còn diễn ra một hai đêm như trước mà thậm chí cả tuần trước dịp lễ. Trước đây người lớn múa cho con nít coi, bây giờ trẻ em ở các khối phố cũng rủ nhau lập đội lân đi múa mà vì là nghiệp dư nên phải tập luyện,thế là hàng ngày tiếng trống thùng thùng như đánh thẳng vào lồng ngực.

    Bánh Trung thu bây giờ đẹp lắm, sang trọng lắm, phong phú mùi vị và muôn màu muôn vẻ và đương nhiên giá bán cũng tăng lến gấp bội. Và như một lẽ đương nhiên, những hộp bánh trung thu ấy bỗng trở nên xa vời với những em bé nghèo và cũng hẳn nhiên và buồn thay, chúng trở thành những món quà của người lớn tặng nhau. Giật mình khi thấy một năm nọ, ngày lễ Halloween của phương Tây lại được tổ chức rầm rộ và truyền hình trực tiếp trên VTV3 trong khi trẻ em Việt Nam đã có ngày lễ Trung thu từ bao đời nay rồi...

   Hôm nọ đi nhà sách, tình cờ thấy nhân viên đang treo mấy cái lồng đèn trung thu hình trái bí. Mừng như bắt được vàng (nói hơi quá chút,) vì lâu lắm rồi mới thấy lại kiểu đèn này. "Ngoài những mẫu này còn có những mẫu nào khác nữa không?" Tôi hỏi người bán hàng. "Có mấy mẫu Doremon kia nữa anh". Tôi lắc đầu cười "Không, loại trái bí này kìa." Sau một hồi cân nhắc, ngắm nghía kỹ càng, (chắc mấy cô bán hàng ngạc nhiên lắm), tôi chọn mua mấy cái mang về. Những chiếc lồng đèn trái bí rất đơn giản vậy mà thật đẹp. Mà có lẽ còn đẹp hơn vì ký ức. Vội chạy về nhà nôn nóng mở ra chuẩn bị treo lên, nhìn cái nhãn bên trong lại thấy buồn năm phút.Những chiếc đèn lồng này rõ ràng là rất dễ làm, sao lại là hàng Made in China kia chứ? Sao không phải là hàng Việt Nam? Nhớ những ngày đầu ở Mỹ, đến những trung tâm mua sắm, điều làm tôi vui nhất, ấn tượng nhất không phải là những thứ hàng hóa điện tử hiện đại đắt tiền, mà là những thứ nhỏ nhặt đến không ngờ nhưng lại vô cùng cần thiết trong cuộc sống hàng ngày...

    Thế đấy, mặt trăng thì vẫn tròn nhưng Trung thu có khác. Nói vậy thôi chứ làm sao tôi có thể ghét ngày tết Trung thu được, vì đơn giản đó là kỷ niệm và quan trọng hơn nữa, đó là ngày của con. Chỉ mong sao người lớn, dù vô tình, đừng làm mất đi ý nghĩa giản dị của ngày lễ này mà thôi,giản dị như muôn đời vẫn thế.

Chúng tôi không buồn

   Gần đây những ì xèo liên quan đến việc xét tặng các giải thưởng, danh hiệu NSƯT, NSND, v.v. cho nghệ sĩ bỗng trở nên nóng hổi, được báo chí nhắc nhiều. Những om sòm ấy đáng ra là không nên có, rốt cuộc cũng vì cái cơ chế xin-cho lỗi thời, đơn giản vì đó chạm vào lòng tự trọng của những nghệ sĩ có lòng tự trọng...

   Một câu trong một bài báo đọc được làm tôi để ý. Đại khái tác giả nói rằng những nghệ sĩ mà họ yêu mến nếu không đạt được danh hiệu thì khán giả buồn. Thật ra, những người yêu và thưởng thức nghệ thuật như chúng tôi không hề buồn. Vì hơn ai hết, chúng tôi đến nghe ca sĩ đó hát, mua cái CD của họ, đến xem vở diển của diễn viên đó đóng là vì quý cái tên của họ,chính xác là vì phục tài năng của họ mà hoàn toàn không quan tâm gì đến những chữ viết tắt dài ngoằng đứng trước cái tên đó. Đương nhiên, sự vinh danh đúng lúc, đúng người là điều có ý nghĩa trong một chừng mực nào đó, ở một giai đoạn nào đó, trong một hoàn cảnh nào đó và với một cá nhân cụ thể nào đó, còn với số đông những người thưởng thức nghệ thuật thực thụ, những điều ấy chẳng có ý nghĩa gì nhiều. Trên thế giới, những danh xưng, những giải thưởng danh giá đôi khi được công bố mà cá nhân người được giải trước đó không hề hay biết, đương nhiên chẳng cần làm hồ sơ, vậy mà tài năng của họ vẫn được ghi nhận một cách xác đáng. Cũng chính sự bất ngờ ấy mà hạnh phúc vỡ òa và ý nghĩa tăng lên gấp bội. Với những nghệ sĩ bậc thầy trên thế giới, chỉ cần cái tên của họ thôi đã có sức hút mãnh liệt với khán giả rồi. Mà khi nghệ sĩ thực sự có tài, chỉ cần cái tên là đủ, không cần thêm một cái gì khác hết. Khán giả đến xem họ vì tài năng, chứ không phải vì những đồ trang sức họ mang.Mà suy cho cùng, mỗi khi mà cái tên đã lấp lánh thì những đồ trang sức đeo vào chẳng có ý nghĩa gì nhiều...

   Lại nhớ về trường hợp Thành Lộc, cái tên đã ăn sâu trong tiềm thức của những ai yêu nghệ thuật kịch nói. Tôi biết đến  Thành Lộc từ rất lâu, từ cái hồi Thành Lộc còn rất trẻ, đóng vở kịch Những khoảng cách còn lại trên TV và sau đó cũng lại là anh trong bộ phim nhựa cũng dựa theo tiểu thuyết gây chấn động thời đó của Nguyễn Mạnh Tuấn với tên gọi mới Xa và Gần. Ngày ấy Thành Lộc còn rất trẻ, mà cũng chính điều đó làm cho vai ông già của anh thêm duyên, và chuyện một thanh niên như Thành Lộc ngày ấy bỗng chốc biến anh một ông già đúng điệu là minh chứng cho tài nghệ biến hóa khôn cùng của một nghệ sĩ quá giỏi như anh. Và sau đó, với sự xuất hiện của làn sóng sân khấu nhỏ rất phổ biến ở Sài Gòn thưở ấy, Thành Lộc vụt lên sáng chói. Khác với sân khấu lớn nặng nề, khuôn khổ, sân khấu nhỏ của kịch nghệ Sài Gòn gần gũi, chân thực và xúc động. Chính vì cái khoảng cách bị xóa nhòa giữa khán giả và nghệ sĩ ấy, tài năng của nghệ sĩ được thể hiện ở độ rõ nét nhất, chân thật nhất. Khán giả như lặng đi nghe từng hơi thở, thấy rõ những giọt mồ hôi lấp lánh, những giọt nước mắt chảy dài trên gương mặt,và thấy luôn những vui buồn trong kiếp nhân sinh. Hơn tất cả những thứ gì khác,tài năng của những nghệ sĩ hiển hiện một cách trung thực trước mắt mình. Và hẳn nhiên cái tên Thành Lộc như là một con dấu chứng nhận chất lượng. Đành rằng đã là diễn viên kịch thì có tài biến hóa nhưng việc đảm nhận cùng lúc 21 vai trong một liên hoan kịch thì chỉ có ở những bậc kỳ tài, (theo bộ phim tài liệu về Thành Lộc.) Thành Lộc vào vai nào cũng ngọt,cũng xuất sắc, từ chính kịch đến bi kịch cho đến hài kịch, kể cả kịch dành cho thiếu nhi. Xem Dạ cổ hoài lang, vở kịch đánh vào tâm lý của những kẻ tha hương mà người sống ngay ở quê nhà cũng rưng nước mắt.Cứ thế, mỗi khi có dịp vào Sài Gòn, tôi lại thích đến IDECAF để xem Thành Lộc, Hồng Vân, Việt Anh, Tú Trinh, Kim Xuân, Hữu Châu... diễn.

   Thế nhưng, con đường đến với danh hiệu NSƯT của Thành Lộc cũng lắm chông gai. Trong khi vài nghệ sĩ cùng thời với anh thẳng tiến với những danh hiệu thì trường hợp của anh lại trồi trụt, trắc trở mà tiếc thay, những nghệ sĩ được phong tặng ấy khi đứng bên anh, bỗng trở nên nhạt nhòa,đơn giản vì tài nghệ của anh đã vượt quá sự công nhận. Và khán giả, những vị quan tòa công tâm nhất và tinh ý nhất sau đó đã không ngần ngại ban cho anh, (hay cũng chính là một sự đáp trả của khán giả) cái danh xưng mà không giải thưởng nào có thể so sánh "Nghệ sĩ của nhân dân".

 

 

I've been to Paradise

   That's Paradise Cave in Quang Binh. The British Caving Research Association explored the cave  in 2005 following the words of mouth of a local and it has been officially open to the public since 2010.  The cave is said to be the longest dry cave in Asia, 31km in length and 60km away from the City of Dong Hoi.

Cars and coaches waiting on the way to the cave  indicates a good number of visitors both locals and foreigners.

   You can choose to sit on one of these golf cars  to be taken to the  cave. It's wise to take the car instead of walking to save time and energy for hundreds of steps waiting ahead... It suddenly rained while we were climbing up the steps. But the forest rain didn't bother us at all.

 But do not rush. You're asked to rest for a while  at a lodge before entering the cave because of the difference in temperature between inside and outside the cave.

   Follow the steps and walk on a very long wooden bridge to admire all the magnificent views which took our breath away. The further you go, the better views you have. It's cool inside the cave as if it were air conditioned, a good compensation for the sweat we shed climbing up the stairs.

   Talking to Quang Binh residents, it's easy to see their pride and optimism in their eyes about their bright tourist future with the appearance of the two wonderful caves, Phong Nha and Thien Duong (Paradise.)

Dong Hoi, a Young City

    I've been to Quang Binh twice. The first visit was merely for the sea, Phong Nha Cave and nothing else. This second journey, a good number of years apart, was mainly for work and though way busy, we managed to have one day off to wander around the area. The first day in Quang Binh, I woke up to a quiet morning on the beach with the brilliant sun above glazing calm water. Except for some angry moments, the sea in Quang Binh is normally so calm with no waves at all, thus ideal for not-so-good swimmers. That morning, the beach was almost empty except for one or two local people dipping themselves in shallow water looking for clams for a living. Unlike Nha Trang and some other coast cities  I have been to where local people have the habit of doing  exercises on the beach every morning, it seems that Quang Binh residents do not have  such a habit. (Or maybe they do it elsewhere?) But that turned out good for a person who hates crowds and noises like me.. What a feeling to have the whole sea, the whole sun and the whole beach to myself... (As always, click on each pix to see its larger version.)

   After breakfast with bánh xèo and bánh bèo, (also a big surprise for us because we Hue people  don't eat such dishes for breakfast  at all), while others were heading for the market nearby, I decided to leave the group to satisfy my personal pleasure of wandering around on my own and went as far as my feet could go.

    Dong Hoi is a young city with lots of land and low density population. Single-floor houses with red-tiled roofs create an interesting image from afar.  Neat parks have been built along Nhat Le River; however, the trees are not big enough to provide good shade. It was a sunny morning and soon the heat tired me and my new shoes hurt my feet...

 

The owner of this cafe must be an artist, or maybe one of creation.

This bridge spans Nhat Le River.

The remains of an old church

A new structure in Dong Hoi.

   Dropping by a souvernir shop near the market, I spotted this snall painting on display but the shop owner that I guessed a painter refused to sell it. "You have an eyes uh?" he smiled when I asked to buy it. He explained that he painted it to recall his sister at childhood who had often played such a game with her friends. The painting became his favorite beyond his expectation and he intended to duplicate it in silk versions and that's why he couldn't sell it to me. My deal was unsuccessful but I thought he was the artist who knew what he was doing...

And this is where we stayed.

 

Nhân đọc sách Độc đáo ẩm thực Huế, nói với những cây bút viết về ẩm thực (1)

 

   Tôi đang đọc Độc đáo ẩm thực Huế, một cuốn sách được biên soạn công phu, trình bày bắt mắt và khá trang trọng. Đặc biệt hơn, sách được xuất bản với chủ đích tốt đẹp và có phần tham vọng là làm tiền đề và cơ sở lý luận cho dự án Bếp Việt, "cùng nhau xây dựng Bếp Việt cho thế giới" và hướng đến chuẩn bị hồ sơ cho ẩm thực Huế trở thành di sản phi vật thể thế giới...

   Thiết nghĩ cũng chính vì mục đích tốt đẹp ấy, thông tin chính xác phải là một điều kiện bắt buộc. Với bài viết sơ lượt này, tôi không hề có ý định phê bình hay "vạch lá tìm sâu" mà chỉ góp một tiếng nói như là một phản hồi nho nhỏ mang tính cá nhân của một người Huế  hay đọc sách, thích quan sát, thích tìm hiểu và đương nhiên, thích ăn ngon, để những ai quan tâm hiểu thêm về nghệ thuật ẩm thực của Huế. Ngoài ra, mượn cuốn sách này làm một cái cớ để nói vài điều với những tác giả viết về ẩm thực.

   Trong bài Triết lý ẩm thực của người Huế, tác giả Bùi Minh Đức có trích lại một đoạn văn khá chí lí của Hoàng Phủ Ngọc Tường bàn về sự điều hòa âm dương, ngũ hành trong món ăn Huế. Khi đọc đến đoạn nói về dĩa rau sống của người Huế thì quả thực cảm nhận ngay tức thời của tôi là bối rối. Tác giả nói rằng trong đĩa rau sống của người Huế có đủ các vị, vị cay của bạc hà, chua của khế, đắng của chuối chát, mặn của nước mắm, ngọt của quả vả. Bối rối vì khi nghe hai chữ bạc hà,như một lẽ tự nhiên, tôi nghĩ ngay đến loại môn bạc hà mà người Huế thường thêm vào đĩa rau sống ăn kèm với các món như canh hến, cơm hến hay món rạm kho... Loại môn bạc hà này ngoài Bắc người ta gọi là dọc mùng. Rõ ràng, môn bạc hà này không có mùi gì cả, chỉ xôm xốp, dòn dòn mà thôi. Vị cay của bạc hà được nói đến ở đây làm cho những ai có biết đôi chút về ẩm thực phương Tây nghĩ đến loại mint, vốn xa lạ với ẩm thực Việt. Bối rối là bởi vì tôi không nghĩ một nhà văn viết về Huế tầm cỡ như Hoàng Phủ lại có thể nhầm lẫn như vậy được và quả thật đúng như thế. Cẩn thận tra cứu, dò tìm và rốt cuộc tôi khám phá ra rằng hình như tác giả đang nói đến loại rau húng, một loại rau mùi khá đặc biệt thường có mặt trong đĩa rau sống của người miền Trung. Qua đó, chợt nghĩ rằng khi viết về các nguyên liệu trong ẩm thực, cần lưu tâm đến những tên gọi địa phương nữa, nếu không, có khi bài viết trở thành vô ích, đặc biệt là các recipe (công thức nấu ăn). Những ai học nấu ăn qua sách vở, báo chí chắc không ít lần bối rối, nếu không nói là bực mình, vì không biết thứ nguyên liệu được đề cập đến là thứ gì vì những cái tên lạ hoắc, xét về mặt hiệu quả, bài viết xem như bằng không, đó là chưa kể đến tai hại nếu người thực hành chọn nguyên liệu sai do sự khác biệt trong tên gọi giữa các vùng miền. Nếu các tác giả viết về ẩm thực lưu ý đến vấn đề này thì ít ra cũng làm cho những độc giả như tôi tránh được sự bối rối nói ở trên...

   Điều đó được minh chứng trong một công thức nấu ăn in trong tập sách. Trong phần nguyên liệu, tác giả nhắc đến tên đậu hũ. Nghe cái tên này, người Nam thì biết đó là cái gì ngay, nhưng với người Huế thì điều này có thể gây nên một hiểu lầm nghiêm trọng. Cái thứ mà người Nam gọi là đậu hũ đó, ở Huế, người ta gọi là khuôn đậu, hay đậu khuôn. Tai hại hơn, ở Huế, cái tên đậu hũ lại có nghĩa là món tào phớ trong Nam. Tưởng tượng mà xem, biết đâu có một độc giả người Huế nào đó cứ bám theo công thức trong sách mà nấu với đậu hũ ở Huế thì chẳng biết sẽ được món gì đây...

   Cũng trong tập sách, món mực trộn thanh trà, một món ăn độc đáo và "quái chiêu" của Huế được nhắc đến hai lần trong đó, có một lần được viết là gỏi bưởi (và công thức nấu món này cũng khác lệ thường.) Viết như thế là thiếu chính xác vì người Huế khi làm món này, chẳng ai dùng bưởi để trộn mực cả. Tưởng tượng, nếu vì một lý do nào đó phải dùng bưởi thay thế thì món ăn sẽ có vị đăng đắng kém ngon. Mặc khác, nói như thế là vô tình hạ thấp giá trị của trái thanh trà đặc sản xứ Huế, mội loại trái mà theo cảm nhận của riêng tôi, chất lượng hơn hẳn các loại bưởi có tiếng như bưởi Biên Hòa, bưởi năm roi, v.v. Nói khác đi, trái thanh trà của Huế ở một đẳng cấp khác, đơn giản vì bưởi vẫn là bưởi và thanh trà là thanh trà. Đến đây cũng cần nói rõ là trái thanh trà ở Huế chẳng bà con họ hàng gì với một loại trái khác mà trong Nam người ta cũng gọi là thanh trà đâu nhé. Món mực trộn thanh trà xứ Huế nhất thiết phải là trái thanh trà, vốn chỉ có ở Huế mà thôi, chỉ có trái thanh trà khi chế biến xong mới đủ độ dòn mà không bị mềm nhũn như bưởi, ngọt thanh vừa đủ mà không bị đắng hay ngọt lự như một vài loại bưởi, ráo mà không ướt như bưởi.  Đó mới là cái đặc biệt của thanh trà mà không có loại bưởi nào có thể thay thế trong món ăn này. Chính vì trái thanh trà chỉ có ở Huế, cho nên món mực trộn thanh trà cũng là món chỉ có độc nhất ở Huế mà thôi.

   Một lần lang thang trên mạng, tôi bỗng phì cười khi đọc đến đoạn một du khách ngoài Bắc viết rằng ở Huế có nhiều loại chè trong đó có món chè hẽm. Tương tự, có thực khách lần đầu tiên thăm Huế ra chợ Đông Ba ăn chè và dõng dạt gọi "Cho một ly chè hẽm." Người dân địa phương thảy đều biết một quán chè rất nổi tiếng ở Huế, vì nằm trong hẽm (kiệt) nên được đặt tên là chè Hẽm, (cũng là gia đình của một người bạn học cũ của tôi.) Rõ ràng, đó là tên một quán chè, chứ hoàn toàn không phải là tên của một món chè. (Dù sao, điều đó cũng cho thấy quán chè này quá nổi tiếng.) Đọc, cười một lát rồi cũng quên khuấy đi. Đến khi đọc bài bày công thức làm bánh khoái in trong tập sách này thấy tác giả ghi tên món ăn là bánh khoái Thượng Tứ thì bỗng hiểu ra rằng à thì ra có những bài viết như thế này đã góp phần gây ra hiểu lầm đáng tiếc đó. Thượng Tứ là tên của một tiệm bánh khoái khá nổi tiếng ở Huế, đặc biệt là đối với khách Tây vì địa chỉ này được nhắc đến trong guidebook,chứ không có loại bánh khoái Thượng Tứ. Có thể tác giả chỉ vô tình hoặc muốn nhấn mạnh rằng công thức này là của tiệm Thượng Tứ chăng, nhưng viết như vậy e rằng thiếu chính xác, dễ gây hiểu nhầm và không công bằng cho những tiệm bánh khoái khác.

   Nói như thế để thấy rằng viết về ẩm thực, tưởng đơn giản nhưng hóa ra cũng cần tính khoa học và chính xác. Với các công thức nấu ăn, biết đâu có ai đó, vì khác nhau về tên gọi giữa các vùng miền mà nấu nên những món ăn chẳng giống ai. Có khi vô tình làm hỏng đi cái giá trị vốn có của món ăn đó và biết đâu vì thế mà những món ăn truyền thống có thể bị biến đổi, sai lạc với nguyên bản và dần dần thất truyền cũng nên. Tôi nhớ có lần đọc một bài báo nói về một cô chủ quán bánh canh* ở Sài Gòn bảo có người Nam vào thưởng thức món bánh canh của người miền Trung và thắc mắc sao quán không thích nghi dọn thêm dĩa rau sống ăn kèm như thói quen ăn uống của người miền Nam. Dù biết đó là sở thích của thực khách, và biết đâu nếu làm thế sẽ kéo thêm được nhiều thực khách địa phương. Thế nhưng, chị vẫn cương quyết không nghe. Chị bảo, món ăn truyền thống cần phải được giữ đúng nguyên gốc, nếu cứ mỗi lần nghe thực khách góp ý là thay đổi để chìu theo thì cuối cùng chẳng thể tưởng tượng được món bánh canh sẽ thành món gì nữa. Bâng quơ vậy thôi nhưng với tôi,  chị chủ quán ấy mới là một chuyên gia ẩm thực giỏi và hơn thế nữa, một người đầu bếp có trách nhiệm...

* Tôi mới đi công tác ở Quảng Trị và Quảng Bình về, phát hiện thêm một điều thú vị nữa là món bánh canh ở Huế, ở Quảng Trị gọi là cháo bột và ra đến Quảng Bình thì biến thành cháo canh.

Đôc đáo ẩm thực Huế

Nguyễn Nhã (Chủ biên)

Nhà xuất bản Thông tấn (2011)

2 truyện ngắn của Caline

Một hoàng tử và ba công chúa

    Xưa kia, ở một vương quốc nọ, có ba công chúa. Cô thứ nhất tên là Nila, cô thứ hai tên là Lina, cô em út tên là Mina. Các cô chị rất ghét cô em út của mình vì nàng có nhan sắc rất đẹp. Tóc vàng óng mượt, môi đỏ như máu, da trắng như tuyết. Có một hoàng tử rất làm lấy lòng nàng nhưng chàng rất ích kỷ. Chàng có 11 cô vợ rồi. Nhưng mà muốn lấy thêm một người nữa đó là công chúa Mina. Một hôm nàng đi nghỉ hè cùng với gia đình ở trên đồi. Và hoàng tử rình trong một gốc cây và cho ngựa chạy lên đồi. Hai cô chị của Mina cũng thích hoàng tử nên bày cách giết cô em gái của mình. Cô chị thứ nhất đã đâm thẳng tim của Mina. Hoàng tử đã chạy đến rút thanh kiếm của mình ra và đâm chết cô chị cả. Chàng đã chạy đến chỗ Mina, an ủi những lời mà mình suy nghĩ trong đầu mà không dám nói. Cha của Mina đi đến phòng của Mina để nói chuyện thì... Ôi trời ơi!!! Mina làm sao thế hả con. Hoàng tử đã kể hết mọi chuyện. Đồ điên, mày là ai mà dám vào nhà tao hả Lina. Đúng lúc ấy có một bà tiên xuất hiện làm phép cho Nila sống lại. Và cô đã cảm ơn bà tiên và tất nhiên cô đã xin lỗi Mina một cách chân thật. Đêm hôm ấy mọi người ăn tối với nhau rất vui. Ba cô gái đã tìm lại được cuộc sống của mình.

 Cô chị cao cả

  

    Ở một ngôi làng nọ có một ngôi nhà nhỏ. Họ có hai đứa con gái. Người chị tên là Misa, người em tên là Lilulu. Cô em gái đang học nghề sáng tác truyện tranh. Nhưng hai tháng rồi mà chưa nghĩ ra đề tài. Cô bé Lilulu đành bỏ cuộc nhưng người chị ngăn cản lại và nói: Việc gì cũng phải làm đến cùng, sao mà bỏ cuộc sớm thế. Và có một thằng nhóc rất nghịch ngợm, nhút nhát, lười biếng đó là Ruby. Nó là con của một người đọc truyện tranh Misa viết. Bố giao cho Ruby việc ấy. Vì Lilulu không chịu sáng tác nữa nên Misa đi chụp ảnh và quay video về ở rất nhiều nơi như Mỹ, Pháp, Nhật, Thái Lan... đem về cho cô em gái để biết thêm và sáng tác truyện. Nhưng Lilulu cũng không hiểu nên viết đại. Đến hạn nộp bài thì thằng nhóc khen hay quá chừng vì kể là: người chị đã đi rất nhiều nơi để chụp ảnh và quay video. Nên nhà Misa rất giàu và có nhiều tiền.

*Truyện: Caline

(Nguyên văn)

Hình ảnh minh họa: Nguồn internet

One-Day Journey

We all met for dinner at the restaurant on the third floor of the Imperial Hotel in the center of Hue. It was a beautiful resto designed and decorated specifically in a royal manner but I failed to take photos. Have a look around the lounge instead then...

Imperial Hotel (Tân Hoàng Cung) is the first 5-star hotel in Hue. The hotel gains an upper hand over others thanks to its ideal location where up at the cafe on top, visitors can have a magnificent view of the city, equally beautiful at day and night. As the name suggests, the hotel tries to "rival" the Citadel on the other side...

The next morning we went out for breakfast first and then headed to a new cafe at Tu Phuong Vo Su right inside the Citadel. To tell the truth, it was the curiosity that urged us to go there. The appearance of the cafe on this location has by far been a controversial issue. Tu Phuong Vo Su was built in 1923 in King Khai Dinh's time as a place for the princes and princesses to study and play. It also served as a belvedere for the royal family. This two-storey building was considered a good combination of the eastern architecture and the west. The name Tu Phuong Vo Su (literally meaning Safe from Four Directions) manifested the desire for a completely safe place. Ironically, that building  was later badly ruined in the wars. The restoration of this structure began in 2008 and finished in 2010. Recently Tu Phuong Vo Su has been turned into a book cafe serving as a stopping place for visitors to the Citadel, which soon becomes a source of criticism from historians and history researchers.  (Click on each thumbnail to see its larger version.)

 Since it was a hot summer morning, we chose to sit inside instead of in the garden. The regulation that visitors must take off their shoes to sit on the second floor disencouraged us to go upstair with the prospect of a much better view. From my own perspective, the desire to keep the building intact is a nice idea but the idea of turning Tu Phuong Vo Su into a stopping place for visitors is not bad either. Anyway this building is located in a separate area far from other structures in the Citadel. The visitors, after exploring the immense campus of the Citadel, really need a place to rest their tired feet, relax and refresh. The way they decorate the cafe with photos and books about this historical building is also a good idea. I believe that people who come here can, to some extent, learn something about our history. "Much ado about nothing" is what I can say about all the criticism during the recent time. Of course, not everything is satisfying there. The music should be better selected, (I think instrumental music is more proper, or maybe no music at all) and people should be quieter, (it is a book cafe anyway,) the furniture should be more comfortable. But all those things can be regulated...

Our last destination of the day was Huyen Khong Son Thuong. It has been a time since my last visit and I soon found out some changes as well as additions. Obviously, the pagoda looks better and better over time.

On the way back home, We came across with the pond in which swam these ducks. What a peaceful and lovely scene! And our one-day journey completed that way.

 

Tương đồng

  Tự nhiên vốn rất công bằng khi tạo ra những tương đồng thú vị...

 
1. Mỗi khi có dịp ăn chay cùng với bạn bè là người nước ngoài, nói về món chao, tôi vẫn thường gọi đùa đó là Vietnamese cheese, (mà chính xác là nên so sánh với những loại pho-mát nặng mùi như camambert của Pháp chẳng hạn.) Chỉ giới thiệu cho vui thôi chứ tôi biết người phương Tây ít ai dám nếm thử món này vì cái mùi quá ư đặc biệt của nó. Theo cảm nhận của riêng tôi, pho-mat và chao, dù mùi chưa hẳn giống nhau, nhưng vị béo chua chua thì có phần giống. Chao và pho-mat đều trãi qua giai đoạn lên meo để tạo ra mùi vị riêng biệt. Đó là cách ăn khôn ngoan vì quá trình lên meo (tất nhiên không phải là loại meo độc hại) làm cho món ăn tăng độ đạm lên rất nhiều. Hai món ăn khác nhau về nguồn gốc, động vật và thực vật, xuất phát thừ hai nền văn hóa khác nhau với nghệ thuật ẩm thực cũng khác biệt lại có những nét tương đồng thật đáng để ý.

2. Những ai từ vùng nhiệt đới và thích trái đu đủ mà sang xứ lạnh sống chắc có lúc thèm lắm hương vị của thứ trái cây này và như thể hiểu được điều đó, tự nhiên lại ban cho xứ lạnh một loại trái thuộc họ dưa (melon) gọi là cantaloupe, trái to, hình cầu và có lớp vỏ lưới rất đẹp, dù hình thức khác xa trái đu đủ nhưng màu sắc và mùi vị lại có nhiều tương đồng, tất nhiên cantaloupe có mùi nhẹ hơn đu đủ nhưng không ngọt bằng (như vị của nhiều loại trái cây xứ lạnh vốn nhẹ nhàng, không dậy mùi như trái cây nhiệt đới.) Biết đâu mùi vị thoang thoang đu đủ của cantaloupe đã làm cho những ai thích đu đủ vơi đi nỗi nhớ vì lâu ngày không được ăn.

 
3. Lâu nay mỗi khi ăn món Ý, tôi vẫn thường gặp trái olive nhưng có lẽ vì trong những trường hợp đó, trái olive đã qua chế biến cho nên không cảm nhận hết hương vị gốc của nó. Vừa rồi đi siêu thị mua về mấy lon olive loại màu đen ngâm nước muối nếm mới cảm nhận hết hương vị của loại trái vốn được xem là tiêu biểu của vùng Địa Trung Hải và được ca tụng là một loại trái rất tốt cho sức khỏe này. Điều làm tôi cực kỳ thú vị khi nếm trái olive ngâm muối này chính vì mùi vị của nó gợi nhắc đến một món ăn ở Huế mà lâu lắm rồi không được ăn đó là trái bùi mà theo tôi biết, ngoài Bắc người ta gọi là quả trám. (Ở Huế gọi như thế có lẽ vì cái vị béo béo, bùi bùi của nó).  Ngoài Bắc có hai loại là trám xanh và trám đen và được chế biến thành nhiều món khác nhau nhưng ở Huế thì chỉ thấy loại màu đen mà thôi và cũng chỉ được làm thành một món duy nhất dành cho những ngày rằm khi nhiều người có thói quen ăn chay, đó là món trái bùi ngâm muối. Rất đơn giản, trái bùi loại màu tím đem về ngâm nước muối mặn cho đến khi chín, lớp thịt bên ngoài ngả màu tím than đằm thắm rất đẹp, ăn mềm, mặn và béo. Đặc biệt có một mùi thơm nhẹ nhàng, và chính mùi thơm này là mùi thơm của trái olive ngâm muối dù trái olive ăn sựng sựng chứ không bở như trái bùi, và mùi cũng nhẹ hơn. Trái bùi ở Huế thường được trồng ở các chùa để ăn chay mà cũng có lẽ chính vì thế mà hiếm khi dư ra để bán ở chợ, hồi trước thỉnh thoảng còn thấy bán chứ dạo gần đây hầu như biến mất. Cháo gạo ăn với trái bùi dầm muối cũng là một món đặc biệt, cũng như người Hoa ăn cháo với trứng muối vậy, dù tôi chưa bao giờ là một người thích ăn cháo.

 Tự nhiên có những điều thú vị như thế đấy.