Duong Lam Anh

Nghe và Lắng nghe


      Một ngày, ba mẹ Ruby đem về một món đồ chơi là chiếc lồng nhựa xinh xắn bên trong có chú chim be bé màu xanh, mỗi khi nghe tiếng động lại ngửa cổ lên trời, vỗ đôi cánh nhỏ xíu, ve vẩy cái đuôi cũng nhỏ xíu hót líu lo. Lúc đầu cả nhà ai cũng thích thú mặc dù nếu nghe kỹ, âm thanh phát ra nghe như tiếng súng chíu chíu trong các trò chơi điện tử của trẻ con hơn.   Chỉ cần kêu lên một tiếng hay vỗ tay khe khẻ bên cạnh là lập tức chú chim hót lên một chuỗi âm thanh vui tai. Nhưng một thời gian sau đó, chúng tôi buột lòng phải khóa chiếc công tắc vì chú chim chạy bằng pin đó không phân biệt được lúc nào thì người ta muốn nghe chú hót, lúc nào là tiếng nói chuyện của khách đến thăm và khi nào là tiếng rít của cánh cửa sắt bị gỉ lâu ngày chưa vô dầu mỡ. Mặc kệ, hễ nghe tiếng động là chú ta hót vang. Ấy vậy mà, mỗi buổi sáng thức dậy, khi đi ngang chiếc lồng lơ lửng trên đầu tôi vẫn tiện tay mở chiếc nút nhỏ để chú chim ngứa cổ hót lên vài tiếng vui tai rồi tắt đi. Vậy rồi bỗng một ngày giật mình chợt nghĩ tại sao mình không lắng nghe tiếng chim ríu rít ngoài khu vườn đầy hoa trái kia mỗi sớm mai hồng. Xứ này vẫn tự hào nằm trong số ít ỏi những thành phố ở cái đất nước này còn nghe thấy tiếng chim ngay trong nội thành đó thôi. Đó là một điều may mắn nhưng ít người để ý... Đừng quên nhấp chuột vào hình để xem phiên bản lớn hơn.

     Cái nhớ này lôi kéo cái nhớ kia.

     Một chiều ở Kontum khi đi dạo trong khu vườn xanh tươi dù mang một cái tên hãi hùng là Ngục Kontum, chợt nghe một mùi hương quen nồng nàn và tinh khiết lắm. Nhận ra mình đang đi giữa hai hàng ngọc lan sum sê lá xanh mướt đang độ xuân thì và được chăm sóc kỹ lưỡng. Lại nhớ những cánh hoa ngọc lan màu trắng ngà chen chúc giữa lớp lá chuối mà ngày trước me tôi vẫn thường mua về cúng vào những ngày rằm. “Ừ nhỉ, lâu nay răng không thấy?” Người Huế có tục lệ cúng giữa trời vào ngày 14 và 30 mỗi tháng. Đến mùa, họ vẫn thường hay mua những gói hoa ngọc lan, (hoặc hoàng lan,) gói trong miếng lá chuối khum khum hai bàn tay e ấp đỡ lấy những búp hoa thon tròn như những ngón tay mượt mà. Những gói hoa mang vẻ đẹp mộc mạc và thơ ngây được người ta đặt trên nải chuối, hay trong chiếc đĩa ngọc và cứ thế tỏa hương dịu dàng lẫn trong mùi nhang trầm ngây ngất. Ngày xưa còn bé, cái màu trắng đơn sơ, chẳng lấy gì làm sặc sỡ đó, không quyến rũ được cặp mắt của đứa trẻ vốn thích những gam màu bắt mắt, đến khi đủ lớn để nhận ra giá trị của mùi hương tự nhiên ngọt ngào ấy thì lại ít khi gặp lại vì me tôi đã già, không đi chợ nữa. Vậy mà chiều nay, giữa cái thị xã heo hút này, tôi lại gặp mùi ngọc lan xưa cũ. Lại nhớ câu chuyện tình lãng mạn nhưng hơi “quá quắt” Thương nhớ hoàng lan trong tập sách của nữ văn sĩ xứ Huế Trần Thùy Mai. Thì ra, nhưng những gói hoa ấy không mất đi mà vẫn còn đó ở ngoài chợ mỗi dịp trăng tròn. Tình cờ thấy lại những búp hoa ngọc lan e ấp trong gói lá chuối, lại nghe tiếng chim sẻ hót mỗi sớm mai tự nhủ lòng rằng đôi khi người ta không thấy vì đã không nhìn, không nghe vì chẳng biết lắng nghe…


 

Lọ dưa chua

Lần đầu tiên tôi biết đến bộ sách Chicken Soup for the Soul là năm 1999, khi tôi sang Mỹ lần đầu tiên. Tình cờ thấy tập sách ở nhà người bà con với cái tên là lạ, tôi cầm lên xem và ngay lập tức bị cuốn hút bởi những câu chuyện cảm động mang tính giáo dục cao và tràn ngập tính nhân văn, với một lối viết trong sáng và giản dị. Sau đó, tôi tìm được nhiều cuốn khác và đọc ngấu nghiến những câu chuyện trong đó. Lúc ấy, bộ sách này hầu như chưa được biết đến ở Việt Nam, mặc dù chúng đang là best-seller ở Mỹ. Bây giờ thì các nhà sách ở Việt Nam đã tràn ngập loại sách này và rất được thanh thiếu niên ưa chuộng. Người khởi xướng tập sách cũng đã được mời sang và xuất hiện trên truyền hình trong một cuộc phỏng vấn.

Ấn tượng với những câu chuyện đầy ý nghĩa nên khi có chút thì giờ rỗi rãi, tôi đã chọn dịch một vài truyện, với mong ước chia sẻ những bài học hay từ cuộc sống đến người đọc. Câu chuyện Lọ Dưa Chua dưới đây là một trong những truyện tôi đã dịch và đăng trên Thế Giới Mới, số 542/2003.

  Tác giả: A.W. COBB
  Dịch: Dương Lâm Anh

Tôi vẫn còn nhớ cái lọ lớn dùng đựng dưa chua để dưới sàn nhà cạnh bàn trang điểm trong phòng ngủ của cha mẹ tôi. Khi sắp đi ngủ, cha thường dốc túi và thảy những đồng xu vào lọ. Là một đứa trẻ, tôi luôn bị cuốn hút bởi âm thanh của những đồng xu. Chúng đáp xuống với tiếng leng keng vui tai khi cái lọ hầu như còn trống rỗng. Rồi âm thanh đó dần trở nên khàn đục khi cái lọ đầy tiền. Tôi vẫn thường ngồi xổm trước cái lọ và ngắm nghía những khối tròn bằng đồng và bạc lấp lánh giống như châu báu của một tên cướp biển được mặt trời chiếu vào qua khung cửa sổ phòng ngủ.

Khi cái lọ đầy tiền, cha thường ngồi ở bàn ăn trong bếp lăn qua lăn lại những đồng xu trước khi đem chúng ra ngân hàng. Gói gọn gàng trong một hộp các-tông nhỏ, những đồng xu được đặt giữa tôi và cha trên ghế ngồi của chiếc xe tải cũ kỹ. Lúc nào cũng vậy, khi lái xe đến ngân hàng, cha nhìn tôi đầy hy vọng: “Những đồng xu này sẽ giúp con thoát khỏi cái xưởng dệt cũ kỹ, con trai à. Cuộc đời con chắc chắn sẽ tốt đẹp hơn cha. Cái thị trấn dệt cũ kỹ này sẽ không níu giữ được con đâu”. Lúc nào cũng vậy, khi đẩy chiếc hộp tiền về phía cô thu ngân, ông luôn nói một cách đầy tự hào: “Đây là quỹ dành cho con tôi đi học đại học. Nó sẽ không phải làm việc ở xưởng máy suốt đời như tôi nữa.”

Chúng tôi luôn ăn mừng bằng cách ghé lại mua kem. Tôi luôn chọn kem sô-cô-la. Cha thì chọn kem va-ni. Khi người bán kem trả lại tiền thừa, ông đưa cho tôi xem những đồng xu nép trong lòng bàn tay: “Khi về nhà, ta lại bỏ vào lọ.”

Ông luôn để tôi thả những đồng xu đầu tiên vào cái lọ rỗng. Khi chúng rơi xuống với tiếng leng keng ngắn vui tai, chúng tôi mỉm cười với nhau. “Con sẽ đi đại học bằng những đồng 1 xu, 10 xu và 25 xu,” ông nói. “Chắc chắn con sẽ đạt được điều đó. Để cha lo.”

Thời gian trôi qua, tôi cũng đã học xong đại học và kiếm được việc làm ở một thành phố khác. Một lần, khi đang ở thăm cha mẹ, tôi vào phòng ngủ để gọi điện thoại và thấy cái lọ dưa chua đã biến mất. Nó đã làm xong nhiệm vụ và đã được cất đi. Một cái gì ngèn ngẹn trong cổ khi tôi nhìn vào chỗ bên cạnh bàn trang điểm, nơi đặt cái lọ trước đây. Cha tôi là người ít nói và ông không bao giờ lên lớp tôi về giá trị của sự cương quyết, kiên trì và niềm tin. Cái lọ dưa đã dạy tôi tất cả những đức tính đó, thậm chí còn hùng hồn hơn những lời hoa mỹ nhất.

Khi lập gia đình, tôi kể với Susan, vợ tôi, về tầm quan trọng của lọ dưa chua khiêm tốn ấy đối với cuộc đời tôi. Trong tâm trí tôi, cái lọ nhỏ bé đó, hơn bất cứ cái gì khác, đã minh chứng cho tình thương mà cha dành cho tôi. Bất chấp điều gì xảy ra trong nhà, cha vẫn tiếp tục thả những đồng xu vào bình. Ngay cả vào mùa hè khi cha bị nhà máy sa thải và mẹ phải dọn món đậu khô nhiều lần trong tuần, không một đồng xu nào bị lấy ra khỏi lọ. Ngược lại, khi cha nhìn tôi từ bên kia chiếc bàn ăn, đổ cà chua chà lên đĩa đậu của tôi để làm cho món ăn dễ nuốt hơn, ông càng cương quyết hơn trong việc tìm lối thoát cho tôi. “Khi con học xong đại học, con trai à,” ông nói với tôi, mắt sáng lên, “con sẽ không phải ăn đậu nữa, trừ phi con muốn.”

Lễ Giáng sinh đầu tiên sau khi con gái tôi, Jessica, ra đời, chúng tôi về nghỉ với cha mẹ. Sau bữa ăn tối, mẹ và cha ngồi với nhau trên ghế, thay phiên nâng niu đứa cháu nội đầu tiên. Jessica bắt ư ử và Susan đỡ lấy con từ tay ông nội. “Có lẽ nó cần phải thay tả,” cô ấy nói và bồng con vào phòng ngủ của ông bà.

Khi Susan trở ra phòng khách, tôi thấy mắt cô ấy ươn ướt. Cô trao Jessica lại cho ông nội rồi khẽ kéo tay tôi vào phòng. “Anh nhìn này,” cô nói khẽ, mắt hướng về chỗ cạnh bàn trang điểm. Thật bất ngờ, tôi thấy cái lọ dưa chua đã ở đó như thể nó chưa bao giờ bị cất đi, dưới đáy đã bắt đầu có những đồng xu.

Tôi đến cạnh cái lọ, thọc tay vào túi quần và kéo ra một nắm tiền xu. Niềm xúc động ngẹn ngào, tôi thả chúng vào lọ. Tôi nhìn lên và thấy cha, tay bồng Jessica, đã nhẹ nhàng vào phòng lúc nào không hay. Mắt chúng tôi bất động và tôi biết ông cũng xúc động như tôi. Không ai trong chúng tôi nói nên lời.

(Chicken Soup for the Parent’s Soul)