Duong Lam Anh

Gifts to a City

    Rarely was there a sculptor who, though not a native of Hue,  donated three of  his best pieces of art to  the city.

    Le Thanh Nhon was born atThu Dau Mot in Binh Duong Province. He graduated from Gia Dinh College of Art then taught art in Saigon, Hue and Nha Trang before moving to Melbourne, Australia in 1975. During his time of teaching at College of Art in  Hue, he fell in love with the city that he called his second home.

    The Buddhist Center of Lieu Quan is located on Le Loi St., one of the most beautiful streets in Hue with a high concentration of cultural constructs. Though rather small, the 2-storey building serves as a meeting place for Buddhism followers in Hue and  now and then hosts cultural activities. In front of the building stands the statue of Bodhisatta by Le Thanh Nhon. The statue is small but perfectly fits the size of the building. Bodhisatta is a sacred character but Nhon was successful in putting life to his sculpture.

    Probably his most well-known statue is the one of Phan Boi Chau.  This statue, made of bronz, was finished with the support and the financial contribution from artists and intellectuals in Hue. However if you believe in fate then this is really an ill-fated statue. After its completion at Phuong Duc, an area well known for its traditional career of welding, the statue has been put in "a right place but wrong location." I said "right place" because it is in Phan Boi Chau's original house in Ben Ngu where lays his grave but "wrong place" because this  statue is too big for such a space. The statue, though very impressive, lacks a good background. Despite criticism from experts and Hue people, nothing had been done for a long time.

   A conference was eventually held just to find a right place for the statue. The piece of land near Truong Tien Bridge where Hue Radio and Brocasting Station used to be was chosen. But to their disappointment, years passed but nothing happened. When I'm writing this piece, the pedestal for the statue is being built  but I can't say yet exactly when the statue would be moved there, which also means I owe you readers  a picture of the statue at the new site. Tens of years just to move a statue to its suitable place; what a shame!

    But there is another statue that found its way to Hue successfully last year. That's the statue named The Vietnamese Girl, (also known as The Vietnamese Mother.) The statue was originally made in Saigon and was ignored in a kindergarten. Before his death, Le Thanh Nhon wrote to a friend in Hue expressing his desire to have his piece of art displayed in Hue near Huong River.  The Vietnamese Girl is now standing right in the park facing Hai Ba Trung, the well-known high school just for girls only in the past known as Dong Khanh.

    When the statue of Phan Boi Chau is  finished at the new location, visitors to Hue will be able to walk a small Le Thanh Nhon  sculpture  tour along Le Loi Street.

 

Afterwords

    Trong việc quy hoạch đô thị, có những ý tưởng hay, độc đáo làm cho người ta khấp khởi chờ đợi nhưng cũng có ý tưởng làm cho người yêu nghệ thuật lo lắng, nếu không nói là sợ hãi. Và ý tưởng lập một vườn tượng ở Huế là điều làm tôi sợ hãi...

    Mọi người sống ở Huế đều biết sông Hương đẹp vì tự thân nó đẹp nhưng cũng  sẽ không ai phản đối nếu nói rằng vẻ đẹp đó còn được tăng lên một phần là nhờ vào những mảng xanh chạy dọc hai bờ bắc nam. Khi quy hoạch đô thị, các thế hệ trước đã rất chí lý khi coi trọng và chăm chút hai mảng công viên này. Sau này, có một thời gian, phần công viên trước Đại học Sư phạm bị bỏ quên, cây cối rất thưa thớt nên  nắng chang chang vào mùa hè và lầy lội vào mùa mưa. Lúc ấy khắp công viên chẳng biết từ đâu bỗng hiện lên những tảng đá lớn, cỏ mọc um tùm. Thời ấy, công viên chẳng có ai lui tới, thậm chí người ta còn sợ bước vào đó và trở thành nơi tập quân sự của sinh viên trường Sư phạm. Chính Trại điêu khắc quốc tế được tổ chức vào dịp Hue Festival đã hồi sinh phần công viên này. Các tác phẩm điêu khắc để lại đã kéo người dân và du khách trở lại công viên. Và từ đó, người ta cũng chăm sóc công viên này kỹ lưỡng hơn.

    Vì thế cho nên tôi rất sợ cái ý tưởng tập trung các tượng của các trại điêu khắc và đem nhốt vào vườn tượng. Một ví dụ nhãn tiền là những bức tượng trong khu vui chơi Thủy Tiên trên vùng đồi Thiên An. Trong khi những trại điêu khắc quốc tế được tổ chức vào các dịp Festival Huế qua đi và để lại những tác phẩm nghệ thuật, dù chất lượng không đồng đều, nhưng rõ ràng chúng đã làm đẹp cho những công viên hai bên bờ sông Hương rất nhiều và ngày càng phát huy tác dụng tích cực cho hình ảnh của Huế thì Trại điêu khắc tổ chức tại khu vui chơi Thiên An hầu như rơi vào quên lãng, chẳng có du khách nào lên đó để ngắm những bức tượng bị giam hãm. Hồ Thủy Tiên vốn là một thắng cảnh thiên nhiên "trời ban" cho Huế, vốn từng là nơi cắm trại và picnic cho mọi người dân giờ trở thành chốn đìu hiu. Học sinh sinh viên Huế bị tướt đi một nơi cắm trại lý tưởng, du khách đến Huế mất một thắng cảnh sáng giá. Giờ đây đến những dịp cần đi cắm trại, sinh viên và học sinh Huế thường phải cắm ngay trong trường mà chắc chắn 10 người thì có đến cả mười lắc đầu kêu "Chán." Khi thiên nhiên bị con người can thiệp mọt cách thô bạo thì cái giá phải trả đắt như thế đấy.

Click vào đây để đọc thêm bài Niềm vui trên phố

I've been to Paradise

   That's Paradise Cave in Quang Binh. The British Caving Research Association explored the cave  in 2005 following the words of mouth of a local and it has been officially open to the public since 2010.  The cave is said to be the longest dry cave in Asia, 31km in length and 60km away from the City of Dong Hoi.

Cars and coaches waiting on the way to the cave  indicates a good number of visitors both locals and foreigners.

   You can choose to sit on one of these golf cars  to be taken to the  cave. It's wise to take the car instead of walking to save time and energy for hundreds of steps waiting ahead... It suddenly rained while we were climbing up the steps. But the forest rain didn't bother us at all.

 But do not rush. You're asked to rest for a while  at a lodge before entering the cave because of the difference in temperature between inside and outside the cave.

   Follow the steps and walk on a very long wooden bridge to admire all the magnificent views which took our breath away. The further you go, the better views you have. It's cool inside the cave as if it were air conditioned, a good compensation for the sweat we shed climbing up the stairs.

   Talking to Quang Binh residents, it's easy to see their pride and optimism in their eyes about their bright tourist future with the appearance of the two wonderful caves, Phong Nha and Thien Duong (Paradise.)

Chốn Huyền Không

Ngày ấy, lúc mới xuất hiện, Huyền Không là một cái tên cuốn hút du khách mãnh liệt, đặc biệt là giới trẻ. Chùa Huyền Không nổi tiếng bởi có nhiều hoa lan đẹp và bởi khu vườn kiểu Nhật, dù khiêm nhường về diện tích nhưng lại vô cùng xinh xắn. Người ta bảo nhau rằng, hằng năm, các sư thầy cùng học trò thay nhau vào rừng săn lùng mang về những giống lan rừng đẹp và kết quả là một bộ sưu tập nhiều giống lan quý và hiếm vốn sống trong môi trường tự nhiên. Mảnh vườn theo phong cách Nhật Bản với cỏ kim xanh mơn mởn, những cái hồ be bé, xinh xinh thả hoa súng đủ màu, những chiếc cầu gỗ cong cong sơn đỏ làm cho cảnh vật thêm phần duyên dáng. Ở những nơi có thể được, các thầy lại bố trí một chỗ ngồi uống trà và đàm đạo. Người ta còn kháo nhau rằng những sư thầy ở đây rất nghiêm khắt nên du khách trẻ vào đây cũng có vẻ e dè, mà cũng nhờ thế mà không gian chùa, dù đông khách, vẫn giữ được nét thanh tịnh. Có lẽ sự khó tính ấy là do quá yêu những cây cảnh quý, những giò lan đẹp; đó là sự cẩn trọng trong việc duy trì kỷ luật và để sống hài hòa với tự nhiên. Ngày ấy, gian thờ của chùa cũng đơn sơ, quen thân như một ngôi nhà bình dị. Sau đó, chùa được xây dựng lại, nghe nói do đóng góp của đạo hữu. Điện thờ đã bề thế hơn với những mái cong gợi nhớ phong cách chùa Nhật, có tháp chuông, tháp trống uy nghi, khu vườn cũng được mở rộng ra nhưng mật độ kiến trúc đã trở nên dày đặc và khu vườn bỗng trở nên nhỏ bé. Và quan trọng hơn cả, ngôi chùa rộng rãi đã làm mất đi vẻ ấm cúng vốn có của một "chốn ở" như trước đây.  Cũng từ đó cái tên Huyền Không dần phai mờ để nhường lại cho một cái tên khác: Huyền Không 2 (mà ngày nay gọi là Huyền Không Sơn Thượng) và Huyền Không ngày trước bây giờ được biết đến với cái tên đầy đủ là Huyền Không Sơn Trung. Nhấp vào hình để xem phiên bản lớn hơn.

Nghe nói rằng, một sư thầy vốn xuất thân từ Huyền Không Sơn Trung ra riêng, dựng một thảo am nhỏ ở trên núi cao, đường sá trắc trở, chưa có đường nhựa lên đến chùa như bây giờ.  Ngày ấy chỉ có những nhóm thanh niên thích mạo hiểm mới tìm đến đây, chủ yếu vì tò mò qua những câu chuyện kháo nhau, còn du khách thì hầu như không thấy.  Mà hình như, chính những thách thức ấy lại là nguồn động lực cho giới trẻ thích khám phá và chinh phục.  Thời gian trôi qua, thảo am nhỏ bé ấy đã thành hình và phát triển để ngày nay du khách có một địa chỉ gợi nhớ Đà Lạt mộng mơ, một vườn thiền đúng nghĩa. Sư thầy vốn là người đam mê nghệ thuật vì vậy khuôn viên chùa đầy thơ ca. Con đường rãi nhựa đã được xây dựng làm cho đường lên chùa bỗng gần lại và thuận lợi hơn nhiều và đó cũng là lý do ngôi chùa này trở nên nỏi tiếng nhanh chóng. Cũng như Huyền Không 1 trước đây, điện thờ là một mái nhà đơn sơ, ấm cúng như một ngôi nhà. Cái đáng nói là khuôn viên rộng lớn khoáng đạt đầy chất thiền. Khu vườn mang một phong cách điền dã rất Việt Nam, chẳng biết tại sao, lần đầu tiên nhìn thấy khu vườn tôi lại hình dung ra những trang viết của Tự lực văn đoàn, có vẻ vì sự lãng mạn siêu thực của khung cảnh chăng? Con dốc lên chùa tuyệt đẹp với những hàng cây tử vi hồng tím mong manh như cảnh thần tiên, rồi những bụi trúc vàng óng hòa nhịp với chiếc cổng chùa tượng trưng đơn sơ cũng bằng chất liệu tre vàng gợi nét thôn quê bình dị. Mặt hồ phẳng lặng, nước không xanh trong mà thắm màu hoàng sa với những ngôi thủy tạ trong ấy trưng bày những bút tích theo lối thư pháp bay bổng. Những chiếc cầu cong, có cả kiểu mô phỏng cầu khỉ ở miền quê đang ngày càng hiếm hoi.

 

Một điều khá thú vị là mãi đến sau này tôi mới biết Tuệ Tĩnh Đường Diệu Đế chính là Huyền Không Sơn Hạ. Điều này cũng dễ hiểu vì cơ sở này vốn được biết đến nhiều hơn như là một cơ sở chữa bệnh từ thiện, đặc biệt là châm cứu, lại cư trú tạm thời trong chùa Diệu Đế.  Phòng khám chữa bệnh Tuệ Tĩnh Đường Diệu Đế ấy giờ đã có một cơ sở mới khang trang hơn và ngôi chùa cũng đang được khẩn trương xây dựng ở đường Nguyễn Thái Học. Mà có lẽ cho đến nay cũng chẳng nhiều người biết đến đó chính là Huyền Không Sơn Hạ và đặc biệt sau này xuất hiện thêm một quán bán thức ăn chay Liên Hoa rất được ưa chuộng ở Huế.  Thức ăn ở đây được quảng cáo là thức ăn dưỡng sinh mà trên bảng hiệu ghi tiếng Anh là nursing food mà bà giáo sư người Mỹ lúc tôi đưa đến dùng bữa đã đòi chụp cho bằng được bảng hiệu có chữ ấy ra vẻ thích thú lắm. Thức ăn chay ở đây được yêu thích vì  thuần tự nhiên, không sử dụng những nguyên liệu chay chế biến công nghiệp . Những người phục vụ mặc áo nâu sồng và tiệm ăn không mang vẻ kinh doanh du lịch như một vài nơi khác.  Tiếng lành đồn xa, tiệm này hiện rất đông thực khách.  Mong sao điều đó sẽ không phá đi đặc điểm vốn có của quán.

Thomas Kinkade: Painter of Light

Thomas Kinkade's galleries scatter all around the world and there is one on Newbury Street in Boston. Every time I had a chance to stroll along the street, I couldn't resist dropping by for a while  to have a look around, to exchange a few words with the gallery owner and best of all, to play with the dimmers then gaze at the paintings that were changing right before my eyes. Click on each pix to see its full-sized version.

    Thomas Kinkade is well known as the Painter of Light. His gift of captivating the light is amazing. It seems that he knows his privilege very well; most of his paintings portray bucolic and idyllic settings such as gardens, cottages and houses, ( and street scenes too) at twightlight when they are lit up for the night.

   To be honest, the first time I saw his paintings, though acknowledging their beauty, I thought that they were simply products of the painter's rich imagination and that that world was too good to be true. But then I came to eastern America and saw the fall foliage there with my own eyes, I came to realize that splendid world was not surreal.

   I know Thomas sometimes get criticism for his "chocolate box art" and for the way he commercializes his art but what the art is for if not bringing those like me such happy moments looking at the paintings?

    Tôi đang đi tìm mua một vài bức tranh về treo và chợt nhớ đến Thomas Kinkade, nhớ là đã có một dạo, những bức tranh rực rỡ, tràn trề ánh sáng của ông đã làm tôi mê mẩn đến dường nào. Gallery bán tranh của Thomas hầu như rãi khắp các thành phố lớn trên thế giới và ở Boston có một tiệm nằm trên đường Newbury. Cứ mỗi cuối tuần xuống phố, nếu có dịp đi trên con đường này thì thế nào tôi cũng tạt vào phòng tranh chơi một lúc dù thật tình lúc ấy tôi không hề nghĩ đến chuyện sở hữu một bức vì cho rằng chúng đắt lắm...

    Thomas Kinkade được mệnh danh là họa sĩ của ánh sáng (Painter of Light). Quả vậy, trong số các họa sĩ mà tôi được biết, Kinkade có biệt tài thể hiện ánh sáng trong tranh. Mà hình như chính ông cũng hiểu rất rõ và muốn khai thác thế mạnh của mình nên những bức tranh phong cảnh  thường là vẽ cảnhchập choạng tối lúc đường phố, cửa hiệu và các ngôi nhà đã lên đèn. Ánh sáng lung linh hắt ra từ các ô cửa sổ của những ngôi nhà vườn, cửa hiệu, những bóng sáng tràn trên cây cỏ, lối đi nhảy múa. Trong gallery ở Boston này của Thomas, bên mỗi bức tranh bao giờ cũng có một chiếc công tắc dimmer để khách đến xem có thể tự mình điều chỉnh ánh sáng và kinh ngạc thấy bức tranh thay đổi các sắc độ ngay trước mắt mình và tôi đã biết bao lần kinh ngạc như thế...

Rất có thể mới thoạt nhìn lần đầu, bạn cũng sẽ có suy nghĩ giống như tôi ngày trước. Rằng những bức tranh màu sắc rực rỡ thế này, đẹp thì có đẹp thật nhưng làm sao có thật, đó chỉ là hình ảnh trong tưởng tượng có phần  phóng đại của nghệ sĩ mà thôi, vì làm gì có cảnh thần tiên đến thế. Thế nhưng, đến khi đã thấy tận mắt, sờ tận tay cảnh sắc mùa thu xứ lạnh thì tôi như tìm ra đáp số cho thắc mắc của mình. Không, những bức tranh thế này là có thật, không hề phóng đại chút nào. Thế giới của Thomas không hề siêu thực; đó là một trời kỷ niệm về thành phố quê hương ông và những nơi ông nghé thăm. Tất cả đều là hình bóng kỷ niệm có thật.

Và tôi nhớ, nhớ lắm những mùa thu nước Mỹ, nhớ những công viên, vườn cây đẹp đến sững sờ, nhớ  con đường Newbury tuyệt đẹp mà tôi thường dạo chơi mỗi cuối tuần mà ở đó có một phòng tranh đã cho tôi những phút giây thật sự hạnh phúc...

Kontum: Xứ đạo

I've been to Kontum a couple of times as a visiting lecturer. Kontum didn't have an airport;  I had to go there vie Pleiku. And from there I was taken to Kontum in a taxi.

 

I was so impressed with the bridge. Simple but elegant suspension bridges always evoke in me a sense of romanticism. So lucky to capture the cow-drawn carriage.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 Click on each thumbnail to see its larger version. (Đừng quên click vào hình để xem ảnh lớn hơn.)                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              

                                                                                                                                                                                                             Nhà sàn is unique to highland Vietnam too.

  Coffee is the speciality of the area and dring coffee in a place like this is a hobby of the locals.  This is Eva Cafe. The way this cafe was decorated also reminds people of the highland.

                                                            
                                                                                            

 

Best of all, Kontum is land of Catholism. The most beautiful church in town is Nhà Thờ  Gỗ. As the name indicates, this structure is all made of wood.

 


I came there in late afternoon and was so lucky to capture the rainbow.

The interior looks cosy and well embellished, a mix of tradition and religion. This church is especially for minority ethnic groups.

 

And this Catholic Seminary is a place worth seeing.

Đôi khi tôi tự hỏi, nếu không theo nghề dạy học, thì có lúc nào tôi đặt chân đến những thành phố nhỏ, vốn không phải là nơi người ta thường đến du lịch như Quãng Ngãi, Tuy Hòa, Hà Tĩnh, Kontum hay không? Vậy thì có thể nói rằng nghề dạy học đã tạo cơ hội cho tôi đến những vùng đất đó. Tôi đến Kontum ba bốn lần gì đó, mỗi lần dạy khoảng 1 tuần, 10 ngày rồi lại quay về. Chừng đó cũng quá đủ cho một thành phố không rộng nhưng rừng thì bạt ngàn. Chỉ loanh quanh vài bước là ra khỏi thành phố và lạc vào những khu rừng thưa thớt với những buôn làng của người dân tộc.  Chỉ cần bước ra khỏi sân bay Pleiku là đã có thể cảm nhận ngay không khí rất khác biệt của núi rừng, khí trời se se lạnh đủ để khoát lên người chiếc áo ấm mỏng và những con đường đất đỏ bazan là khung cảnh đầu tiên đập vào mắt. Kontum hiền lành chân chất, cũng đầy đủ những công sở, nhà cửa chỉ có điều buổi tối hơi buồn. Ấy vậy mà phòng ở dành cho giáo viên thính giảng lại thuộc vào loại khá nhất trong các trường mà tôi từng đến dạy ở các tỉnh thành khác. Hồi ấy điện thoại di động chưa phổ biến và thế là tối tối sau giờ dạy, tôi lại tản bộ ra bưu điện để gọi điện thoại về nhà không quên dừng lại mua vài trái bắp nướng bán bên vệ đường, vừa ngon lại rất rẻ. Kỷ niệm ư? Nhớ những buổi sáng mưa cao nguyên dào dạt, phải che dù chạy ra quán gần trường ăn sáng vội vàng cho kịp giờ lên lớp; nhớ hôm dự tiệc đám cưới học trò "ăn như chạy giặc", nhớ chuyến chạy xe thật xa đi thăm rừng đặc dụng, nhớ nhánh phong lan rừng sinh viên tặng ở sân bay mà tôi phải khư khư giữ lấy suốt thời gian ngồi trên máy bay đem về tận Huế...

Đường Phượng Bay đường nào?

                                                                                                                                                         Tặng chị N.

" Em đi về cầu mưa ướt áo, đường phượng bay mù không lối vào, hàng cây lá xanh gần với nhau..." (Mưa hồng - Trịnh Công Sơn)

    Tôi có người chị cousin ở Mỹ, có lẽ vì nghe kể hoặc thường hát "đường phượng bay mù không lối vào" của Trịnh, cứ dặn tôi lúc nào về lại Huế, nhớ chụp cho chị ấy xem bức ảnh con đường có cái tên lãng mạn ấy. Vậy mà tôi cứ lần lữa, lần lữa mãi cho đến nay, bởi vì thật ra ngay cả tôi, một người sống ở Huế, cũng chẳng dám nói chắc đường Phượng Bay của Trịnh là đường nào...

   Theo nhiều người, (và cho đến nay vẫn mặc định như thế,) đó là con đường Đoàn Thị Điểm tuyệt đẹp trong thành nội. Nếu bạn vào thành qua cửa Ngăn, rẽ phải rồi rẽ trái thì đó chính là con đường đang nói. Con đường ấy đẹp thật, một bên là bờ tường thành u tịch, bỗng nổi bật lên trong màu xanh mướt dịu dàng của cây cỏ và mặt nước, hai hàng cây khum khum chụm đầu vào nhau che một con đường nhỏ nhắn, lúc nào cũng râm mát. Những ngày đông, con đường có vẻ cô liêu nhưng không hề buồn vì màu xanh đằm thắm trãi dài; những ngày hè, mặt đường lấp lánh vui tươi những bông hoa nắng nhảy múa. Ai đi trên con đường này cũng xuýt xoa. Một người quen có lần hỏi sao rất hay thấy tôi đi trên con đường đó. Đúng vậy. Mỗi khi có dịp, tôi lại thích đi qua con đường này mà đôi khi chẳng để làm gì cả, đơn giản chỉ vì nó quá đẹp. Còn đường ấy xứng đáng được ngợi ca. Nhưng nếu nói đó là đường Phượng Bay thì hình như chưa ổn vì con đường này hầu như không có phượng mà toàn là những cây muối.  Thật ra thì cũng thấp thoáng vài bóng phượng nhưng đó là những cây rãi rác trong các công sở gần đó mà thôi. Mà hình như theo sách vở ghi lại,  từ thời mà ở Huế cây cối được trồng có quy hoạch hẳn hoi, mỗi con đường một loài cây, thì đó là con đường trồng toàn muối rồi, chứ chưa khi nào là đường phượng cả...

    Còn nếu đó là một con đường trồng thuần nhất một loài phượng thì đường Lê Duẩn chạy ngang Cột cờ mới đúng. Đây cũng là một con đường đẹp khác của Huế với hai hàng phượng đều tăm tắp, hoa rực rỡ suốt mùa hè, có năm đồng loạt, có năm luân phiên nhau nở. Con đường này là lối dẫn vào thành phố và đó và niềm tự hào của Huế, nó như báo hiệu cho khách đến Huế bằng đường bộ rằng bạn sắp vào trung tâm của một thành phố  xanh và yên bình. Con đường chạy qua nhiều công trình cổ, một bên là dòng sông tĩnh lặng, một bên là những di tích vàng son một thời. Lại những khoảng xanh của công viên với một vườn mai vàng mới được gầy dựng thêm sau này, dù chưa lần nào thấy nở hoa đồng loạt. Thế nhưng hiện tại, đường Lê Duẩn đã là một con đườn khá rộng nên hàng cây lá không "xanh gần với nhau" được như trong lời bài hát. Nếu đây đúng là đường phượng bay của Trịnh thì chắc ngày ấy chỉ là một con đường hẹp.

     Mà ngẫm lại, việc đi tìm con đường Phượng Bay ở Huế cũng chỉ là để thõa mãn trí tò mò vốn có của người đời mà thôi chứ nếu nói theo kiểu của Lỗ Tấn "Trên thế gian vốn dĩ không có đường. Người ta đi mãi thì thành đường mà thôi." thì chuyện xác định một con đường cụ thể thật ra chẳng còn cần thiết nữa. Mà quả vậy, trong Mưa Hồng, Trịnh Công Sơn cũng không hề viết hoa hai chữ phượng bay,và vì thế, theo tôi, đó có thể là bất cứ con đường nào, miễn nó đẹp, có lá phượng bay bay, có sương mù giăng lối, có hai hàng cây xanh gần với nhau, thế thôi. Đó là con đường trong tâm tưởng và trong kỷ niệm.  Còn chuyện tại sao lại là Đoàn Thị Điểm mà không phải một con đường nào khác thì suy ra rằng, con người ta, thường khi đã yêu mến một cái gì, thì gán cho nó những gì tốt đẹp nhất...

Jewels in Church (2)

The above photos  in Nha tho Duc Ba (Notre Dame Cathedral) in Saigon stand in total contrast to the following from Dong Chua Cuu The in Hue. While Notre Dame evokes the classical beauty, Dong Chua Cuu The lends an air of modernity. And we owe all that to stained glass.

Jewels in Church (1)

Decoration in churches is usually simple and stained glass is very often employed.

This is what Wikipedia writes about stained glass:

“As a material, stained glass is glass that has been coloured by adding metallic salts during its manufacture. The coloured glass is crafted into stained glass windows in which small pieces of glass are arranged to form patterns or pictures, held together (traditionally) by strips of lead and supported by a rigid frame. Painted details and yellow stain are often used to enhance the design. The term stained glass is also applied to windows in which the colours have been painted onto the glass and then fused to the glass in a kiln.”

This photo collection of stained glass is from Nhà thờ Chánh tòa (also known as Con ga Cathedral) in Dalat.

 Click here to read about other churches (A Church Tour)

Van Mieu Hue

I remember in a televised contest some time ago, a contestant was laughed at by the MC when she said Van Mieu, The Temple of Letters, is in Hue in response to the question "Where is Van Mieu?" Though hers was not the expected answer and she lost credits by that, it was the MC himself who was wrong because there's, in fact, a temple of letters in the ancient capital of Hue besides the one in Ha Noi.

 

Van Mieu Hue, (better known to the locals as Van Thanh) is currently located on a low hill, just a stone's throw from Thien Mu Pagoda. From the pagoda, look further ahead on the right then you will see the gate of the temple. Thanks to its elevation, standing at Van Mieu, one can have a very nice view with mountains and the calm river in front.

Nguyen Kings and ancient Vietnamese people in general worshiped Confucius and his philosophy. Van Mieu was set up in honor of him. As normal was, Quoc Tu Giam, (somewhat like a university today,) was placed there on campus of the temple too before being moved to its present site in the Imperial City, next to the Citadel. At its best, there were altogether more than 50 structures, big and small. Since Minh Mang's time, stone steles on which the names of the people who passed the Hoi examinations and earned the highest academic degree at the time were inscribed, had been added. Though not much left today due to wars and nature, the most crucial things _ the 32 stone steles _ miraculously remain intact.

The steles serve as an invaluable source of information for historians and researchers and the whole temple demonstrates Vietnamese people's appreciation for learning and knowledge...

 

Where Marble Talks Redux

Nhân nói chuyện tượng, tôi nhớ về hai bức tượng Phật đứng và Phật nằm trong khuôn viên đồi núi thuộc chùa Từ Hiếu. Hồi còn là học sinh tiểu học, hằng năm, chúng tôi vẫn thường đi cắm trại ở đây. (Như thể là một luật bất thành văn, học sinh cấp I thì cắm trại ở đồi Từ Hiếu, còn học sinh cấp III thì chiếm đồi Thiên An, do ở xa hơn.) Ngày còn nhỏ, đạp xe từ nhà lên Từ Hiếu thấy xa chi lạ; hơn nữa, khu vực đó thời ấy nhà cửa thưa thớt, đường dốc vắng vẻ, gập ghềnh, xem như là vùng ngoại ô của Huế rồi. Ngay khi vừa chạm mặt Đàn Nam Giao, rẽ phải, ngước lên là thấy bức tượng Phật đứng mặc áo cà sa vàng, tay cầm bình bát  lừng lững trên đồi cao trông rất ấn tượng. Tượng Phật nằm thì khuất trong rừng thông, thấp hơn, do thế nằm, nên cũng ít thấy hơn. Sau khi dựng trại xong thì điều chúng tôi làm tiếp theo bao giờ cũng là một cuộc thám hiểm vùng đồi và thể nào cũng đi tìm tượng Phật nằm. Cặp tượng khổng lồ này tạo cho đồi Từ Hiếu một vẻ đẹp huyền bí thấm đẫm chất Thiền, đối chọi với Thiên An với đồi Đức Mẹ, là lãnh địa của Công giáo. Khu Nam Giao tập trung rất nhiều ngôi chùa, phong cảnh đồi núi xinh tươi, rừng thông thanh tịnh, không khí trong lành. (Tiếc là ngày nay đã khác vì người ta lên đó sống ngày càng đông.)

Thế nhưng điều đáng nói là sau này, bức tượng Phật đứng bị những hàng cây thông bao quanh che khuất không còn thấy được nữa. Bao năm nay tôi vẫn thắc mắc tự hỏi vì sao chùa Từ Hiếu lại để cho một thắng cảnh như thế bị che khuất; không biết có vì một lý do tế nhị nào chăng, nhưng thật sự đó là một điều vô cùng đáng tiếc. Các thành phố ở Việt Nam vốn rất thiếu thốn tượng đài, mà chính những tượng đài đẹp và được đặt đúng chỗ lại tạo nên cái hồn đô thị. Vậy thì trong khi mình đã có sẵn, cớ sao để như thế, làm những người như tôi mỗi khi đi ngang vẫn nuối tiếc ngước nhìn lên đồi mà chẳng thấy đâu. Vì không có ảnh minh họa, tôi đã “google”, mong tìm được một bức ảnh nào đó của 2 bức tượng Phật nhưng không thấy; mà điều đó thật ra cũng không làm tôi ngạc nhiên…

 

Thiên An/ Đồi Đức Mẹ (Huế)

Chùa Từ Hiếu (Huế)

 

Đồi Thiên An (Huế)

Nhớ hình bóng cũ

Những ngày rồi, thành phố Huế kỷ niệm 110 năm ngày khánh thành cầu Trường Tiền. Có lẽ vẻ đẹp của một trong những biểu tượng của thành phố này là điều nhiều người đã công nhận và ban tặng cho nó nhiều mỹ từ. Hiện tại chiếc cầu vẫn đẹp trong mắt du khách và những tâm hồn Huế nhưng rất có thể có người không biết, hoặc chưa biết rằng cây cầu này nguyên thủy còn đẹp hơn nhiều. (Có thể bấm vào hình để xem phiên bản lớn hơn.)

Những người thuộc thế hệ chúng tôi may mắn được thấy tận mắt cây cầu trước đây khi còn khoát trên mình màu sơn nhũ bạc lấp lánh, cũng chính vì lẽ đó mà người ta vẫn ví nó là cây lược ngà cài lên suối tóc óng ả của sông Hương. Và đặc biệt hơn khi chiếc cầu còn đó những đường cong duyên dáng. Cầu Trường Tiên trước đây mềm mại hơn bội phần chính là nhờ vào những đường cong đó. Cứ tại mỗi nhịp cầu thì lan can ở phần đi bộ hai bên cầu được mở rộng ra một góc nhọn. Chỗ nhô ra đó có hai công dụng. Thứ nhất là nơi dừng chân hóng mát cho khách bộ hành. Du khách có thể đứng đó tha hồ nhìn mây trời sông nước mà chẳng lo cản bước chân người khác. Công dụng thứ hai có thể là một sự tình cờ nhưng lại là một tình cờ có lý, đó là để cho những phụ nữ bán hàng rong trở đòn gánh khi mỏi vai. Nếu nhìn từ mặt bên, chiếc cầu như một thiếu nữ với những đường cong quyến rũ. Chính những chi tiết ấy làm chiếc cầu duyên dáng hơn rất nhiều. Sau khi được trùng tu, những người làm cầu, chẳng biết lý do gì, bỏ hết chi tiết đắt giá đó để rồi vào ngày khánh thành, người dân Huế đã không được vui niềm vui trọn vẹn vì cảm giác đang bước chân trên một câu cầu khác. Lòng cầu hẹp đi vì hai đường ống thẳng đuột chạy dài hai bên. Tôi nhớ ngày đó, báo chí đã chua chát viết rằng “Cầu Trường Tiền đã bị biến đổi từ một thiếu nữ xinh đẹp thành một gã đàn ông cục súc” (Xin các quý ông chớ vội giân dữ vì tôi chỉ nhắc lại nguyên văn câu viết của các nhà báo thời đó.) Nhưng rõ ràng, chỉ một nhận xét đó thôi cũng cho thấy sự “tức giận” của những người yêu Huế lớn đến thế nào. Đáng ra việc trùng tu chiếc cầu quan trọng này phải do chính người Huế đảm nhiệm hay ít ra cũng phải có những chuyên gia hiểu biết về lịch sử cây cầu, lịch sử Huế, làm cố vấn. 

 

Có lúc nào đó bạn đi bộ trên cầu và rơi vào hoàn cảnh phải đi đằng sau một nhóm bạn đang dàng hàng ngang thong dong dạo bước, trong khi bạn thì đang vội vàng hoặc đang đi bộ thể dục nhanh (như tôi), lúc ấy bạn sẽ thấy bực mình là thế nào và cũng chính lúc ấy bạn mới thấy hết giá trị của những khoảng hóng mát quý báu đó.

Lúc này đây, chúng tôi, những người may mắn nói trên bỗng trở thành kém may mắn vì trong đầu cứ vương mãi cảm giác tiếc nuối hình dáng cây cầu ngày trước…

 

Nhan sắc mùa hạ Huế

Bài đăng trên tạp chí Kiến trúc Nhà đẹp số tháng 4 năm 2012

Mùa hè ở Huế có khi nóng và oi khủng khiếp, vậy mà tôi vẫn tha thẩn ra phố chỉ vì không cưỡng lại được sắc màu quyến rũ muôn hoa những ngày tháng sáu. Cái nắng hầm hập sẵn sàng thiêu đốt mọi thứ, nhưng chính những lúc như thế mới thấy cái diễm phúc quá lớn của việc được sống trong một thành phố nhiều cây xanh. Trong thời đại nhà nhà làm kinh tế, nhiều người cho là không thực tế khi dành đất cho cây cối, nhưng đối với nhiều người Huế, thiên nhiên cũng quan trọng như tiền bạc, là thứ không thể đánh đổi. Xét ở một khía cạnh nào đó, người Huế giống người Nhật ở triết lý cho rằng “… bậc hiền giả chỉ nên để tâm suy nghĩ về cỏ cây mà thôi! Nhớ click vào hình ảnh để thấy phiên bản lớn hơn.

 

Như thể đền bù cho cái nóng chát chúa ấy, những cây phượng khắp thành phố rợp trời hoa đỏ, sâu hun hút. Trời càng gắt thì phượng càng thắm. Phượng thắp sáng thành nội rêu phong, phượng rãi những cánh hoa trong sân thi thố với màu của những ngôi trường hồng, phượng thả mình bên giòng Hương trong veo những ngày nắng hạ và phượng khẽ khàng đứng lặng lẽ trong công viên những buổi chiều tàn. Nội thành là nơi có nhiều phượng nhất. Những con đường dim mát bỗng một ngày sáng bừng lên, trên trời, dưới đất. Hoa phượng, dù rụng xuống, vẫn không hề tả tơi, mà giữ một màu đỏ thắm. Năm nay, phượng không nở đồng loạt, mà như phân công nhau, nhờ thế mà kéo dài suốt mùa hạ. Lúc này đây, đường "phượng bay" chỉ mới chấm phá những tán phượng xen trong lá xanh. Thế nhưng đi sâu vào trong, bên bức tường rêu phủ của những công sở điều hiu lại sáng lên cả một góc trời. Ở Huế, có một cây phượng luôn đúng hẹn. Đó là cây bên sông Hương, cạnh cầu Trường Tiền. Những nhánh phượng chao nghiêng nặng trĩu hoa sà xuống mặt nước hút hồn bao người. Nó may mắn được trồng ở một vị thế quá đẹp. Thiết nghĩ, cây phượng này xứng đáng được đưa vào danh sách những cảnh quan cần bảo vệ . Có cây hoa nào khác đem lại cho người Huế và du khách đến đây nhiều niềm vui hơn?

Đi ngắm phượng lại bất ngờ gặp một nhan sắc khác: Sen.

 

Người ta bảo năm nay sen mất mùa, không còn thấy bán khắp nơi như mọi khi, dù đã sắp đến rằm tháng 7, ngày lễ rất được coi trọng ở Huế, lại rơi đúng vào mùa sen. Những năm trước, vào thời điểm này, nếu đứng trên những chiếc cầu dẫn vào thành nội thì thấy cơ man nào là sen hồng, sen trắng, sen xanh. Nhưng năm nay thì thưa thớt lằm. Vì thế tôi đã ngỡ ngàng biết bao khi tình cờ đi ngang qua cửa Hiển Nhân và bắt gặp một hàng bán sen ngay trên vỉa hè. Không nhiều, chỉ một bó sen trắng, dăm bó sen hồng, nhưng hoa thì tuơi tắn kỳ lạ. Những búp sen căng tròn, mỉm cười e lệ chen chúc trong tán lá xanh non phủ một lớp phấn trắng đục, hoàn toàn khác với những bó sen khô quắt tội nghiệp vì cái nóng bất thường mà tôi thấy trước đó. Chị bán hàng bảo sen này do chị trồng và vừa mới được cắt từ hồ lên. Hèn chi mà tươi rói.

Hoa sen có một vẻ đẹp tinh khiết khó có loài nào bì được. Chỉ cần cắm một chục cành sen, cả căn phòng sẽ thắm một mùi hương thanh cao. Nhớ ngày xưa, mỗi khi mua hoa sen về, bao giờ mẹ tôi cũng giữ lại chiếc lá sen bọc quanh bó hoa để cạnh giường ngủ cho thơm hay cắt tỉa thành chiếc nón xinh xinh để lũ trẻ chúng tôi đội đầu chơi cho mát. Thật thế, thử ép lòng bàn tay vào lá sen mà xem, sẽ thấy một cảm giác mát lạnh tinh khiết. Mùa hạ Huế đẹp có phần cũng nhờ vào những hồ sen rãi khắp thành phố. Mong cho chúng đừng bị lấp đi để xây lên những chiếc hộp nhà xấu xí. Tôi dừng lại mua một bó sen hồng, lòng nhủ lòng hôm sau lại ghé mua một bó sen trắng. Phải mua dần như thế vì hoa sen chỉ chơi được một đêm thôi. Nhớ ngày còn bé, mỗi khi có hoa sen cắm trên bàn thờ, buổi sáng ngủ dậy, việc đầu tiên của tôi là chạy ra chỗ lọ hoa xem hoa nở hay chưa, dù biết chắc là hoa đã nở, vậy mà vẫn háo hức, vẫn mong chờ, lạ thế. Hình như cái vẻ đẹp càng lung linh thì lại lắm kiêu kỳ. Hoa sen chỉ hiến dâng cho người một khoảnh khắt mà thôi. Ngày ấy, mỗi khi cây hoa quỳnh trong vườn sắp nở, tôi vẫn thường chay qua khoe với bà ngoại, dù biết thế nào cũng nghe bà nói “Trồng làm chi loài hoa sớm nở tối tàn.” Thế nhưng với hoa sen, cũng chóng tàn lắm, tôi lại không nghe bà nói thế bao giờ. (Hình như với hoa sen, bà ngoại cũng thiên vị đấy nhé.) Khi ghé lại, tôi còn thấy một thanh niên khác, cũng đang hí hửng cầm lên một bó. Thì ra đó là những đóa sen anh đã đặt chị bán hàng bó vào trong mỗi nụ hoa một nhúm trà từ hôm trước. Sau một đêm, những cánh trà ấy sẽ ướp đầy hương sen. Tôi không có thói quen uống trà, nhưng tôi biết, kiểu ướp trà sen đó ở vùng đất này không phải là cá biệt. Thời đại sống gấp, sống vội vàng, vẫn có một nơi là xứ Huế của tôi, vẫn giữ được phong thái mà người nơi khác thường thắc mắc “Huế ơi! Bao nỗi đoạn trường. Mà sao Huế vẫn phố phường thong dong?”

 

Gần đây, một nhan sắc mới đã xuất hiện ở Huế mà tôi chưa kịp biết tên. Đó là một loài cây thân gỗ cao lớn, lạ thay, lại cho những chuỗi hoa màu vàng chanh tươi tắn mà mong manh. Một lần, lạc vào một con đường nhỏ và ngắn trong nội thành, tôi thấy hai hàng cây hoa này, trong đó một vài cây đã cho lứa hoa đầu, hứa hẹn một con đường độc đáo sắp xuất hiện. Chỉ một vài năm nữa thôi, khi hai hàng cây lớn lên và đồng loạt ra hoa, chắc sẽ đẹp lắm...

Huế đã từng có những con đường chuyên trồng một loài cây như thế, được biết đến trong dân chúng bởi những cái tên biểu cảm như đường Phượng bay, đường Hàng Me, Hàng Đoác, đường lên dốc Nam Giao trước đây thuần chủng một loài thông, rồi con đườg Long não “hàng cây lá xanh gần với nhau” Lê Lợi, Nguyễn Trường Tộ, đường Mù u ở Văn Thánh. Tiếc là những cái tên đó đã dần phôi phai. Đôi khi tôi nghĩ, tại sao những cái tên hay như thế lại bị hất hủi để nhận lấy những tên đường nơi đâu cũng có? Tôi nhớ thành phố Telluride ở Colorado mà mình có dịp ghé qua, cũng có những con đường mang tên loài cây rất ấn tượng như đường Fur, đường Oak, đường Pine, v.v. Những cái tên ấy gợi lên một xúc cảm khác biệt, có khả năng khơi dậy trí tưởng tượng và tò mò, thúc những bước chân hối hả đến với ý nghĩ rằng ở đó có cây sồi, hay một hàng thông chẳng hạn. Tại sao không tạo ra một sự khác biệt, làm cho mình độc đáo và vì thế mà người khác nhớ lâu. Tôi đã háo hức, vui mừng biết bao khi đọc trên báo lời kiến nghị đặt tên cho một số con đường ở Đà Lạt bằng tên các loài hoa. Và sau đó tôi cũng đã thất vọng chừng ấy khi nghe chính quyền thành phố thẳng thừng từ chối. Một thành phố mệnh danh là xứ sở của các loài hoa, là thành phố của mùa xuân vĩnh hằng, đến kỳ vẫn tôn vinh hoa với lễ hội tầm cỡ hái ra tiền lại hắt hủi những cái tên hoa? Đôi khi, làm đẹp một thành phố, tạo cho nó một nét riêng có cá tính cũng không khó lắm đâu. Chỉ cần một ý tưởng độc đáo và sự dũng cảm để đeo đuổi ý tưởng đó đến cùng…

Cám ơn những nhan sắc đã tô điểm cho mùa hè xứ Huế thêm phần lộng lẫy…

 

Petrus Ky

 

No, I have no connection to the school. I was born and went to school in Hue. The thing is, every time I go to Saigon to teach, I stay at the same place and I take the same stroll every afternoon after class and I have passed this school many times, but not until recently that I decided to stop by for a look inside and I was impressed. The colonial architecture has indeed no rivals.

 

  When I entered the school through the gate that says Le Hong Phong School, then crossed another beautiful tower gate, opened up in front of my eyes was a lovely shady courtyard surrounded by classrooms. I saw a bust of someone standing in the middle but didn’t stop because I was in a hurry to take pictures of the school, afraid that it will be too dark for good photos when the night approached. All the offices and classrooms were closed. I was walking along the quiet corridor when I saw a notice board saying “Working Class. No entrance” Perhaps that’s a late class.

On the way out, I met a security guard and I enquired about the name of the school in use before 1975. “Petrus Ký,” he replied. “Oh, ic” It’s the famous name I’ve heard many times before.

I’ve finally seen Petrus Ký.

BTW, there’s still another well-known school that I’d love to see. That’s Gia Long, (presently named Nguyen Thi Minh Khai.) Though I passed it every day during my time in Saigon because it’s near the place where I taught, I failed to drop by. Next time maybe. Until then…

 

Niềm tin

Bạn có tin rằng niềm tin có sức mạnh làm sự vật tái sinh?

Trong vườn nhà tôi có trồng một cây điệp anh đào. Do cây được trồng gần nhà, hằng năm chúng tôi buột phải tỉa bớt cành vì sợ chúng va quệt vào mái nhà gần đó, đặc biệt là vào mùa mưa bão. Mỗi lần như thế, những nhánh cây mơn mởn lá, mạnh mẽ vươn cao đón nắng gió bỗng bị chặt rơi vương vãi trông thật tội nghiệp. Đến một lúc, như không chịu đựng hơn được nữa, cây dần dần yếu đi và dừng lại không ra chồi nữa, lá cũ thì rụng hết, chỉ còn những nhánh cây khô cằn như những cánh tay tuyệt vọng vẫn cố vươn lên trời. Khi có mưa lớn, những nhánh củi khô theo gió rơi xuống. Rõ ràng là cây đã chết. Bây giờ chỉ còn chờ ngày đốn hạ đi thôi.

 

Vậy mà không hiểu sao trong tôi vẫn âm ỉ một niềm tin, lúc mãnh liệt, khi mơ hồ rằng cây không thể chết mà đang âm thầm sống, âm thầm dưỡng sức, rằng nó chỉ tạm yếu đi thôi, sẽ gượng lại được sau cơn bạo bệnh. Một ngày đẹp trời nào đó, những chiếc chồi non sẽ bung ra, đầm chồi nảy lộc như mọi khi. Niềm tin ấy chẳng thể nói được một cách chính xác do đâu mà có, nhưng nó âm thầm lan tỏa trong tôi. Có thể vì mình quá yêu thương những nhánh hoa mong manh ấy, mà cũng có thể tiếc công bao ngày chăm sóc từ khi nó chỉ là một nhánh cây héo chặt về mà không ai nghĩ là nó sẽ sống và phát triển thành một cây lớn thế này. Và kỳ diệu thay điều tưởng chừng như hy hữu ấy đã xảy ra. Một ngày nọ, những nụ mầm mới lại xuất hiện và cũng nhanh như lần trước, bóng cây lại trùm lên mát rượi một góc vườn. Nhưng có lẽ sẽ không có bài viết này nếu như không có chuyện sống lại thứ hai mà tôi sắp kể ra đây.

Nếu bạn đến nhà tôi thì sẽ thấy ngay ở cửa cổng một cây nhất chi mai, loại hoa rất dễ trồng, lại cho hoa hầu như quanh năm. Những cánh hoa đỏ đằm thắm, nhu mì, nở từng chùm, mới nhìn thoáng qua trông tựa hoa mai. Cũng như trường hợp cây điệp anh đào, tôi đã cắt một nhánh về trồng khi tình cờ đi ngang qua một khu vườn. Cây lớn nhanh và lan rộng. Ngoại trừ những ngày giá rét, còn thì hầu như lúc nào trên cành cũng đầy hoa. Năm ngoái có một cái lụt, không lớn như mọi năm, nhưng nước ngâm lâu và xuống rất chậm. Thế là cây bị úng nước, càng ngày càng héo hắt, có vẻ như bộ rễ bên dưới đã bị thối rồi. Khi mọi người trong nhà đã bắt đầu nghĩ đến chuyện chặt bỏ đi, nhưng vì là cây của tôi trồng, tôi mới là người ra quyết định cuối cùng. Và tôi đã chờ đợi, đã lần lữa mãi. Vẫn như lần trước, tôi tin vào cái niềm tin rất khó giải thích ấy. Lấy cớ để cho cây thằn lằn và cây hoa ti-gôn trồng gần đó leo lên, tôi đã trì hoãn việc đốn hạ cây. Và một lần nữa, điều kỳ diệu đã xảy ra. Đầu tiên là những chùm hoa gượng ép, không tươi tắn như bình thường, nhưng bù lại, cái màu đó dường như thắm hơn. Và sau đó, những chồi lá bắt đầu xuất hiện, rụt rè như thăm dò và dần lan đều khắp tán cây. Lúc này tôi mới thật sự tin là cây đã sống lại. Sau khi đã tin chắc cây sẽ sống, tôi mới lấy kéo cắt đi nhánh ti-gôn đã sắp phủ đầy tán cây.

 

Sự tái sinh ấy là điều không thể giải thích được. Nhưng mơ hồ để lại trong tôi một suy nghĩ, phải chăng chính niềm tin và lòng yêu thương đã tạo nên điều kỳ diệu? Dù không thể chứng được, nhưng chuyện sống lại của cây điệp anh đào và nhất chi mai trong vườn nhà đã xác tín trong tôi một niềm tin rằng cây lá không phải là những loài vô tri giác, rằng chúng cũng muốn được yêu thương, được chăm sóc, và được tin tưởng như con người…

 

Thien Mu Pagoda in Springtime

I went to Thien Mu Pagoda on the first day of the new lunar year, (called Tet in Vietnam,) with a vague fright that I would see a different pagoda after the 3- year-long repair. Fortunately I was wrong. The pagoda had been returned to its original beauty and I think the workmen should be given credit for the good work. The fact that Thien Mu Pagoda is the oldest national pagoda in Hue which received the support from the royal courts and has experienced repair many times and changed in the process certainly makes it really hard for today’s workers in deciding which version to follow. The repair also revived the two shrines on campus, one for Dia Tang Bo Tat and the other for Quan The Am Bo Tat, which for a long time had been closed to visitors due to their poor condition. So from now on visitors can see the whole pagoda as it used to be. If you click on each picture, you'll see its full-sized version.

The unusual and prolonged cold spell couldn’t prohibit visitors from streaming to pagoda with cameras in hands and eagerness on faces. They came to admire the exceptional beauty of a very Vietnamese pagoda and for peaceful moments in hearts. The pagoda was brightened up with spring flowers though young buds had not appeared yet on old trees. But it was the leafless branches that added another dimension to its beauty.

Much has been written about this well-known pagoda and I don’t mean to recount its  long history. The following is just for those who have never seen the pagoda and want to come.

- Some visitors inquire about the names Thien Mu and Linh Mu. At the beginning, there had been a very small pagoda in the area. In 1601, Nguyen Hoang had the pagoda rebuilt on Ha Khe Hill and named it Thien Mu, which literally means Heavenly Lady after the folk tale widely known at the time about an old lady in red who appeared now and then at night and said there would soon be a man who would come and build a pagoda in the place and that the country would be prosperous since then. Later on, in Tu Duc’s time, the king himself didn’t have children. As an homage to Heaven in praying for a son, the king banned any name containing the word Thien meaning Heaven. Thien Mu then became Linh Mu, Sacred Lady. That’s why the two names are in use today.

- Besides Vong Canh Hill, Thien Mu Pagoda is the other ideal place to admire Perfume River.

- Visitors to the pagoda likely notice an old car on display. That’s Thich Quang Duc’s, a monk from Thien Mu Pagoda, who drove to Saigon and burnt himself as resistance to the then-government. The fire burnt his body but his heart came intact, which is now kept in Xa Loi Pagoda in Saigon.

- Near the car is the miniature rock (hon non bo) of Dao Tan, the father of Tuong, (a type of Vietnamese ancient drama.)

- At the back of the pagoda there is a tortoise of rock. The folk tale is that as soon as the pagoda was completed, a giant tortoise appeared from the river and crawled across the pagoda to the lake behind but it was stricken to death by thunder and lightning and turned to rock. Historians today attribute it to Feng shui.

- Phuoc Duyen Tower is almost closed. In the past, the key was kept by the Court. It’s because of the gold statues on top of the tower.

- Personally, I like the statues of Than Kim Cang at the gate to Dai Hung Temple for their symbolic significance. One must be good and well-behaved to be admitted to the sacred pagoda.

       Mưa Buồn, Mưa Vui

(Bài đăng trên danong.com ngày 13/12/2007)

Hôm nay Huế mưa...

Cái cảm xúc khi nhìn ngắm những cơn mưa, đặc biệt là những cơn mưa đầu mùa như chiều nay, sẽ mãi trinh nguyên trong tôi. Mùa hạ Huế, mưa đến bất ngờ, hầu như không bao giờ báo trước. Có thể khởi đầu là một ngày nóng hầm hập, đột nhiên trời dịu xuống, lãng đãng một chút, âm u một chút và... mưa. Cũng có thể buổi tối lên giường, miệng lầm bầm than vãn vì nóng, gần sáng bỗng thấy mình lò mò kéo tấm chăn mỏng đắp vội lên người và sáng ra thức dậy trong những âm thanh nửa chừng quen, nửa chừng lạ, bỗng ngạc nhiên và hí hửng “Ồ, té ra trời mưa!”. Không tỉ tê như những cơn mưa mùa đông thường thấy, mưa đầu mùa xối xả hả hê, cũng có khi ầm ầm giông bão. Cây cỏ vui mừng nhảy múa và lòng người rộn ràng. Tôi thích ngắm những cơn mưa đầu mùa vì có một cái gì đó rất lạ; nó mãnh liệt và ấn tượng. (Có phải vì là cơn mưa được chờ đợi quá lâu?) Và tôi tự hỏi phải chăng Trịnh Công Sơn muốn nói đến những cơn mưa này khi có lần bảo “nắng buồn hơn mưa”? Tôi thích nhìn những cơn mưa như thế từ khung của sổ, nơi có treo chiếc phong linh ít khi vang vì thiếu gió, bỗng ngân lên chiều nay như muốn thi thố cùng cơn mưa ngoài kia. Khi mưa tạnh, không khí trở nên tinh khiết. Phóng xe ra phố sau cơn mưa, bầu trời trong hơn, không khí loãng ra và mọi vật trở nên thánh thiện. Bụi bặm và những sân si của trần gian hình như bị xóa hết. Vì thế, tôi thích gọi những cơn mưa đầu mùa ở Huế là mưa tẩy trần. Và tôi nghĩ, trong đời người, thỉnh thoảng cũng cần những cơn mưa tẩy trần như thế...

Rồi sau đó, những tháng cuối năm sẽ là tiếng thở dài của những cơn mưa mùa đông da diết. Mùa đông Huế lạnh và mưa tí tách, tỉ tê từng giọt, từng giọt như cà phê trong phin. Và gió, và lạnh liu xiu. Những người từ nơi khác đến thăm Huế thường than thở về những cơn mưa âm ỉ, nào là buồn, nào là chán. Điều đó không sai khi cơn mưa dầm đã phá hỏng hoàn toàn kỳ nghỉ của họ. Điều đó không sai trong một thành phố lắm cây xanh và nhiều kiến trúc cổ. Cái màu nâu cũ trên những bức tường rêu phong trong mưa trở nên đậm hơn và sâu hơn. Cây lá trong mưa gió nhìn ủ rủ và đìu hiu hơn. Hay là vì đặc điểm của xứ này, hễ mưa xuống là lạnh, là gió, là kéo dài, nên làm mủi lòng bao người? Nhưng tôi, một người sống ở Huế, thì lại thấy nỗi u hoài của mưa Huế thanh thoát và tinh khiết. Có bao giờ bạn bạo dạn đi dạo dưới mưa để được mưa vỗ về? Hãy thử một lần xem. Còn nếu sợ ướt và lạnh, ghé vào một quán cà phê ấm cúng nào đấy có nhạc nhè nhẹ, đủ để vẫn còn nghe tiếng mưa ngoài song, hay ở nhà cuộn mình trong chăn ấm hoặc ngồi bên của sổ nhìn mưa, nghe Mưa Hồng của Trịnh hay đọc sách, thật chẳng có gì bằng.

Mà suy cho cùng, mưa không buồn, mưa cũng chẳng vui. Chẳng qua là do lòng người đó thôi...

Ở Boston ít mưa nhưng có Tuyết! Tuyết! Tuyết!

More Shots of Hoi An

In a previous entry, I wrote about my recent visit to Hoi An, (Thing Hoi An Can Do) There are still some more pictures I wanna share. Here they are:

I was walking on the road along the river when these candles caught my attention. Each table in this restaurant was decorated with a “sculpture” like this. Click on each photo to see a larger version.

These are the silk paintings by Nguyen Thi Tam. And these must be her models.

Any idea of what this window is for? People move furniture from the first floor to the second floor through this window when there is a flood. Interesting, isn’t it?

A society in miniature. Some are laughing; others crying.

Watch out! These "door eyes" are watching you guys.

Thing Hoi An Can Do

In my most recent trip to Hoi An, I realized with amazement and delight that this little town had already been another world, larger, more prosperous, (but a little bit more touristy.) The popular idea that Old Hoi An is confined within the short road leading to Chua Cau is now a thing of the past. To the locals, it might have been a gradual change but to a visitor like me who came back after quite awhile, it was like a storm that passed and left a different face. Fortunately, Hoi An has changed for the better. Sure those with nostalgia may regret its quietness now partly ruined by tourism. They might miss mossy walls and the singing voice of street peddlers echoing on lonely roads. The old quarter is now clogged with curious tourists. At night the town looks cosy and charming with abundant souvenir shops bathing themselves in obsessing yellow light. The road along the river, used to be empty, if not deserted, is now filled with restaurants and shops. People have changed, too. They seem to be more professional in their business. Remember to click on each picture to see a larger version.

But it is the neat town that impressed me the most. And to this aspect, Hoi An is successful. Walking on the sidewalks in Hoi An, you don’t feel the frustration of being deprived of space or disturbed by heaps of goods and parked vehicles as often seen in other cities in Vietnam. Though roads there are narrow as always and motorbikes are accepted in the old quarter, absolutely no mess is found. The town has its own rule to make sure its sidewalks look neat and orderly. And I realised that Hoi An has successfully done what many cities in Vietnam haven’t or can’t. I was in a shop talking with the owner when I heard the sounds of two wooden bars. They came from a handcart selling hoanh thanh mi. Sure you may find this elsewhere in this country but in ancient Hoi An, the image evokes an exotic feeling. I was too late to take a picture of it. It was as if a scene from an old movie...

Tourism has woken this sleeping beauty and turned it into a charming princess.

Links http://www.megite.com/denisehowell/1174561290.htm

http: Globalvoices

Wanna view more shots of Hoi An? Read More Shots Of Hoi An.

Fables, But Not La Fontain’s

Tourists to Hue might all visit the Imperial City but I doubt they stop at Dien Voi Re. This lesser-known temple is in Nguyet Bieu area, not far from Ho Quyen, a royal arena where elephants and tigers fought, and dedicated to the 15 saints said to spiritually protect the fighting elephants in Nguyen Dynasty.  The temple is very old and has been left unattended for a long time. I admit there is not much left to see though in the past, it was really a sacred place. The fact that its architecture obeys the Feng-shui principles tells it all; with a lotus pond in front and mountains and hills from afar. Though the official name of this temple is Long Chau, it is better known to the locals under the name Voi Re (voi: elephant, re: shrieking). Why that name is an interesting story. In King Ming Mang’s time, an elephant was in battle when it was badly wounded. Despite its fatal wound, it tried to run back to the temple, went down on its knee in front of the gate, gave its last shriek and died. Impressed with its loyalty, the court decided to bury it in the temple. Be sure to click on each photo to see a larger version.

Further up Doc Ben Ngu is located Phan Boi Chau’s Memorial House. Phan Boi Chau was a patriot against the French. It is a very modest house where he was placed under house arrest. His tomb is now in the garden. Besides the impressive bronze statue of him, erected by scholars and students of Hue College of Fine Arts (Ah, the statue was originally intended to be erected in the park in front of College of Pedagogy), the other things that caught my attention were two steles on which carved Mr. Phan’s mourning for his two faithful dogs, Ky and Va**. Frankly, his words, with lots of hints, were too good to be translated here. (Sorry for that.) But above all, I know his love for the pets was real. The two dogs were more than just pets, but his faithful friends.

And I recall the pet cemetery in San Diego (2000). I once stopped there for a look inside out of curiosity. It was a small cemetery but very neat and well tended. There was even a small chapel. It is said that people had to pay lots of money in order to have their pets buried there. People tend to be critical about pet cemeteries; that wealthy people waste too much money that silly way. But it is not always so if you have a chance to read touching words on wreaths and cards neatly laid on the graves. Yes, it was Christmas time when I came...

** Bia con Vá:
“Vì có dũng nên liều chết phấn đấu, vì có nghĩa nên trung thành với chủ. Nói thì dễ làm thiệt khó, người còn vậy huống gì chó. Ôi con Vá này đủ hai đức đó, há như ai kia, mặt người lòng thú, nghĩ thế mà đau, dựng bia mộ chó”.

Bia con Ky:
“Người hơi có đức nhân thường kém về phần trí. Người hơi có đức trí thường kém về phần nhân. Vừa trí vừa nhân thật là hiếm thấy! Ai ngờ con Ky này lại đủ hai đức ấy.
Chung nhau thờ một chủ, thời xem là anh em, chẳng bao giờ như mèo với chó, thật là nhân đó. Thấy không phải chủ thời xem bằng cừu thù, chẳng bao giờ vì miếng ngon dẫn dụ, thiệt là trí đó.
Trí vừa nhân, nhân vừa trí, trong giống súc mà người, e đến mày mới thấy. mày sao vội chết! Hỡi trời! Hỡi trời! Lòng ta đau đớn, phải tạc mấy lời. Đau đớn quá! Đau  đớn quá! Kìa những hạng muông người”. (sic)

A Church Tour

I’m not a Catholic but I enjoy visiting churches and listening to sweet melodies of carols and Christmas songs. The sacred atmosphere in churches always brings me peace. I prefer churches when they are not in service so that I can enjoy the utter silence, which is becoming rare in this world. Another Christmas is coming and I want to share with you some pictures of the churches I’ve been to. Cathedrals and churches are always a feast for the senses and the spirit.

Hue is well known as a center of spiritual affairs in Vietnam. Although the city has more pagodas, it boasts some beautiful churches. Generally, the churches in Hue often have a touch of modernity, unlike the pagodas with more ancient looks.

The first church that I saw in my life is a Protestant one, Nhà thờ Tin Lành, near my grandparents’ house in Gia Hội area of Hue. It is also my first school. I went there for one year or so. It is the only Protestant church in the city.

This cathedral (Phú Cam) is the seat of the archdiocese of Hue. Some people say it is shaped in the form of the cross; some say it reminds the Christ’s embrace in welcome. Maybe both. This structure with its two soaring steeples has an imposing position at the base of a hill. Be sure to click on the pictures so that you can see them full size.

I like the architecture of this cathedral, Dòng Chúa Cứu Thế, which is located in An Cựu, Hue. Unlike other churches which are often dim inside, the interior of this church is always bright with the sun thanks to colored glass windows.

This simple St. Francis Xevier Church is often left unnoticed by passers-by because of its location on Nguyen Tri Phuong Street. Also in the same situation is Nhà Thờ Tây Linh. I happened to spot it one day and was  struck by its beauty of simplicity.

This beautiful church is in the Central Highlands province of Kon Tum and the pride of the town. The whole church is made of wood. Most of the church-goers are ethnic people. The decoration inside tells it all. It is said that masses here are in a language other than Vietnamese (French or a certain ethnic language, I’m not sure. Somebody knows?) This wooden structure is also in Kon Tum but it is not a church; it is the archbishop’s residence. A very friendly monk took me around telling me many interesting stories about the building. Kon Tum is rather small with not much to see. But these two places are really worth seeing.

This is a church in Da Lat. Its name is Nhà Thờ Chánh Toà but better known to the locals as Nhà Thờ Con Gà (con gà: rooster). I don’t know why it has such a name. People say there is a rooster on top of the church but I failed to notice when I was there. To the left of the church is a  small “hut”. I have no idea of what it is, a praying room or something, but I like its shape like a barn.

This is the courtyard of a church named Domain de Marie in Da Lat. Actually it is a branch of a famous church in Paris. What do you think? Does it look feminine to you? Yes, because it is an abbey for Catholic nuns. The pink building, the garden full of flowers, lovely decorations, etc. all remind visitors of feminine charm.

Right in the center of Saigon is Nhà Thờ Đức Bà (Notre Dame Cathedral). Too famous not to be mentioned here. Hạnh Thông Tây is another in Gò Vấp District.

This building is located in Huntington Avenue in Boston and called Christian Science Church Center, which is connected with an interesting story. A 45-year-old impoverished woman named Mary Baker Patterson once stumbled on her way home from a temperance meeting in North of Boston. Some days later she suddenly healed after turning to New Testament for strength and inspiration. Not only the injury in the fall but her chronic illness also. She then spent many years studying the Bible and started to heal others. People going to this centre believe in their inner strength and use it to fight against their illness.

The first time I saw this church more than one year ago, I was surprised. It is so simple. Peering into the narrow view through the window, I saw simple and neat benches. A very friendly-looking church but certainly not less impressive. It is in Telluride, a small highland town in beautiful Colorado.

A church on college campus. A strange idea to Vietnamese people, uh? Exactly. This chapel is in Havard University in Cambridge, Massachusette.

Two years ago when I went back to America the second time, we were shopping in the old town of Los Angeles when we spotted this small house of worship. We stopped there but couldn’t take any picture of the inside out of respect. People were praying and most of them were Mexicans.

Above are just some. I might continue if pictures are available and their quality is good enough to be posted.

Merry Christmas!

Cùng chủ đề Giáng Sinh, đọc Nutcracker và nhà hát Wang.